Butlan Kararı Nedir?
Bir hukuki işlemin kurallara aykırı olduğunu ve bu yüzden baştan itibaren geçersiz sayılması gerektiğini resmi olarak ilan eden mahkeme kararına "butlan kararı" denir.
Eğer ortada dışarıdan bakıldığında "varmış gibi" görünen bir işlem (örneğin resmi olarak kıyılmış bir nikah) varsa, bunun geçersiz olduğunu netleştirmek için mahkemeye başvurulur. Hakim durumu inceledikten sonra işlemin iptaline ve geçersizliğine yani butlanına karar verir.
Butlan Türleri Nelerdir? (Mutlak ve Nisbi Butlan)
Hukukta butlan iki ana gruba ayrılır. Aralarındaki fark, işlemin ne kadar "ağır" bir kuralı ihlal ettiğidir:
1. Mutlak Butlan (Kesin Geçersizlik)
İşlem kamu düzenini, ahlakı veya kanunun emredici hükümlerini tamamen çiğnemiştir. Bu işlem asla düzeltilemez, zaman aşımına uğramaz. Herkes (savcı, hakim veya ilgisiz bir üçüncü kişi bile) bu geçersizliği ileri sürebilir.
Örnek: Halihazırda evli olan birinin gidip gizlice ikinci kez evlenmesi. Bu ikinci evlilik mutlak butlan ile geçersizdir. Hakim bunu fark ettiği an kendiliğinden iptal eder.
2. Nisbi Butlan (İptal Edilebilirlik)
İşlem yapılırken kanunun emredici hükümlerine aykırılık yoktur ancak taraflardan birinin iradesi sakatlanmıştır (korkutma, aldatma, yanılma gibi). Bu işlem aslında geçerli doğar ama mağdur olan taraf belirli bir süre içinde mahkemeye başvurarak işlemin iptalini (butlanını) isteyebilir. İstezse işlem geçerli kalmaya devam eder.