İran’da hayat pahalılığına tepki olarak başlayan ve kısa sürede ülke geneline yayılan protestolar, uluslararası arenada askeri bir gerilimin fitilini ateşledi. Tahran yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump’ın müdahale tehditlerine karşı bölge ülkelerine yönelik sert bir mesaj yayımladı. Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili; Türkiye, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ni (BAE) açıkça uyararak, bu ülkelerdeki ABD üslerinin hedef alınabileceğini belirtti.
Bölge Ülkelerine "ABD’yi Durdurun" Çağrısı
Tahran’ın mesajı net: Washington’ın olası bir saldırısında fatura, ABD askeri varlığına ev sahipliği yapan komşu ülkelere kesilecek. İranlı yetkili, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bölge ülkelerinden, Washington’ın müdahale planlarını engellemelerini istedi. Açıklamada, "ABD’nin İran’ı hedef alması durumunda bu ülkelerdeki üsler meşru hedefimiz olacaktır" ifadesi dikkat çekti. Bu çıkış, bölgesel güvenliğin diplomatik yollarla korunması için komşu başkentlere yönelik ağır bir sorumluluk yüklemesi olarak yorumlanıyor.
Diplomasi Askıya Alındı: Arakçi ve Witkoff Görüşmesi İptal
Gerilimin bir diğer boyutu ise diplomasi kanallarında yaşanıyor. Trump’ın sert açıklamaları, yıllardır süren nükleer krizin çözümü için planlanan temasları tamamen kopardı. Edinilen bilgilere göre, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile ABD Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff arasındaki doğrudan iletişim kanalı resmen askıya alındı. İranlı yetkililer, ABD’nin tehditkâr tutumunun nükleer dosyadaki diplomatik çözüm umutlarını baltaladığını vurguladı.
Yargıda "Hızlı İnfaz" Talimatı: Caydırıcılık Vurgusu
İran içerisinde ise protestolara karşı yargı süreci hızlandırılıyor. Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsin Ejei, Tahran’daki bir hapishaneyi ziyareti sırasında şiddet olaylarına karışanların "vakit kaybetmeden" yargılanması talimatını verdi. Ejei, ağır suçlara karışan protestoculara yönelik işlemlerin aylar sürmemesi gerektiğini savunarak, "Eğer bir gecikme olursa caydırıcılık etkisi azalır. Şimdi harekete geçmeliyiz" dedi.
İlk İdam Kararı ve Bilanço: Kayıplar Artıyor
Sokaktaki tansiyonun hukuki karşılığı olarak ilk idam kararı da açıklandı. ABD Dışişleri Bakanlığının paylaştığı bilgilere göre, 26 yaşındaki Erfan Soltani, protestolar kapsamında idam cezasına çarptırılan ilk isim oldu. Sahadaki bilanço ise her geçen gün ağırlaşıyor
Toplam can kaybı 2 bin 571 (2 bin 403 protestocu, 142 güvenlik görevlisi) ulaşırken, yaralı sayısı en az 1.134 kişi ağır yaralandı. Öte yandan gözaltı ve tutuklama ise 31 eyalette 18 binden fazla kişiye ulaştı.
İran’daki protestoların evrildiği bu askeri ve diplomatik kriz, bölgedeki dengeleri değiştirecek bir kırılma noktasına doğru ilerliyor.