93 HARBİ’NİN efsanevi simgesi, Türk kadınının vatan savunmasındaki çelikten iradesinin en büyük timsali olan Nene Hatun, vefatının yıl dönümünde Erzurum’da düzenlenen anlamlı bir törenle anıldı. Tarihçi Akın Aktaş tarafından yürütülen ve TRT arşivlerinden gün yüzüne çıkarılan 1952 yılına ait tarihi görüntüler, usta kahramanın hayatına dair bilinmeyen birçok gerçeği ve yanlış bilinen ezberleri belgeleriyle ortaya koydu.
74 Yıllık Arşiv Görüntüleri İlk Kez Paylaşıldı
Erzurum Kalkınma Vakfı (ERVAK), Erzurum Lisesi ve Nene Hatun Kız Anadolu Lisesi iş birliğiyle Erzurum Lisesi Kültür Merkezi’nde düzenlenen anma törenine, eski Erzurum Milletvekili Naci Cinisli, ERVAK Başkanı Erdal Güzel, çok sayıda öğretmen ve öğrenci katıldı.
Anma programı kapsamında "Arşiv Belgeleri Işığında Nene Hatun" başlıklı bir konferans veren tarihçi Akın Aktaş, katılımcılara adeta zaman yolculuğu yaşatan çok özel bir video klip izletti. TRT arşivlerinden temin edilen ve 30 Ağustos 1952 tarihinde kaydedilen görüntülerde; Aziziye Tabyası'nın açılış töreni, Aziziye destanının temsili canlandırmaları ve törenin başköşesinde ağırlanan Nene Hatun yer alıyor. Görüntülerde, dönemin askeri ve mülki erkanının usta kahramanın elini büyük bir saygıyla öptüğü anlar salondakilere duygusal anlar yaşattı.
Tarihi Ezber Bozuldu: Oğlu Çanakkale’de Değil Doğu Cephesi’nde Şehit Düştü
Tarihçi Akın Aktaş, 2019 yılından bu yana Osmanlı arşivlerinde sürdürdüğü titiz araştırmalar neticesinde, Nene Hatun’un soyadının "Kırkgöz" olduğunu ve 4 erkek, 2 kız olmak üzere toplam 6 çocuk dünyaya getirdiğini belirtti. Kulaktan kulağa yayılan bazı kulaktan dolma bilgileri arşiv kayıtlarıyla düzelten Aktaş, şu önemli detayları paylaştı:
"Tarih kitaplarında ve internette 'Nene Hatun'un iki çocuğu Çanakkale'de şehit oldu' şeklinde asılsız ve teyitsiz bilgiler yer alıyor. Yaptığım arşiv taramalarında Osmanlı kayıtlarının baba ismi üzerinden tutulduğunu gözeterek tüm cepheleri inceledim. Nene Hatun’un kahraman oğlu Abdurrahman’ın, Çanakkale’de değil, 1914 yılında I. Dünya Savaşı'nın başlangıcında Doğu Cephesi'nde şehit düştüğünü tespit ettim. 9'uncu Kolordu, 84'üncü Alay, 1'inci Tabur, 2'nci Bölük'te görev yapan Abdurrahman, Erzurum'un Pasinler ilçesinde o dönem şehit olan tek Abdurrahman isimli vatan evladıdır."
Üçüncü Ordu’nun Ninesi ve Türkiye’nin "İlk Yılın Annesi"
1 Temmuz 1854'te Pasinler'in Çeperli köyünde doğan Nene Hatun, henüz 20'li yaşlarındayken kundaktaki bebeğini evde bırakıp "Evladım anasız yaşayabilir ama vatansız yaşayamaz" diyerek baltasıyla Aziziye Tabyası'na koşmuş ve Rus işgaline karşı direnişin sembolü olmuştu.
Cumhuriyet döneminde gazetecilerin araştırmalarıyla yeniden gündeme gelen Nene Hatun’a devletin ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin sahip çıktığını belirten Aktaş, süreci şöyle özetledi:
Orgeneral Nurettin Baransel’in Vefası: Nene Hatun’a ilk resmi desteği veren dönemin 3. Ordu Komutanı Orgeneral Nurettin Baransel oldu. Nene Hatun, "Üçüncü Ordu’nun Ninesi" seçilerek kendisine bir ev hediye edildi ve Vatana Hizmet Tertibi’nden maaş bağlandı.
İlk Yılın Annesi: Gösterdiği eşsiz fedakarlıklar neticesinde Nene Hatun, vefatından hemen önce, 5 Mayıs 1955 tarihinde Türkiye’de resmi olarak seçilen "İlk Yılın Annesi" unvanına layık görüldü.
101 Yaşında Gelen Veda ve Aziziye Tabyası’ndaki Ebedi İstirahatgah
Adı filmlere, romanlara ve okul duvarlarına kazınan kahraman Türk kadını Nene Hatun, Türkiye'nin ilk yılın annesi seçildikten kısa bir süre sonra, 22 Mayıs 1955 tarihinde 101 yaşındayken zatürre (pnömoni) hastalığı nedeniyle hayata gözlerini yumdu. Vefatının ardından devlet töreni düzenlenen Nene Hatun'un cenazesi, Erzurum Lala Paşa Camii’nde kılınan cenaze namazının ardından, ömrünü ve gençliğini uğruna siper ettiği Aziziye Tabyaları’na defnedildi.
Anma programının sonunda Halk Ozanı Fuat Çerkezoğlu, usta kahraman için kaleme aldığı duygu yüklü şiirini seslendirirken; Erzurum Lisesi Müdürü Ömer Coşkun ve Nene Hatun Kız Anadolu Lisesi Müdürü Mustafa Taşer, tarihçi Akın Aktaş’a teşekkür plaketi takdim etti.