CAMİ MİMARİSİNDE GELENEĞİ TASARLAMAK

Camiler bugün ülkemizde belli bir biçime sahip olması gereken yapılar olarak değerlendirilmektedir. Dini eylemlerin zaman içinde değişmemesi; cami mimarisinin değişmesi yönünde bir isteğin olmaması; toplumun kültürel yapısı, estetik algısı ve beğenisinde süreklilik olması bunun nedenleridir.

Yaşadığımız coğrafyada Osmanlı Mimarisi ve özellikle Mimar Sinan dönemi, cami mimarisinin gelişimi açısından önemli bir süreci tanımlar. Resmi kayıtlara göre günümüzde yarısı ayakta olan yaklaşık yüz adet caminin tasarımı ve inşaatı Mimar Sinan’a atfedilmektedir. Mimar Sinan’ın özelliği sürekli bir deneme süreci içinde olması ve kendini aşma gayretidir. Denediği yapı tiplerinin çoğunluğu önceki dönemlerde yapılmış olsa da, tasarımlarını dönemin olanaklarını gözeterek farklı ilişkilerde ve boyutlarda özgünlük kaygısı ile ele almıştır.Bu sebepten geçmiş dönem ustalarının yapılarını taklit etmek,geleneğe ters düşen bir durumdur.Ve genellikle başarısızlıkla sonuçlanır.

Günümüzde ise özellikle ülkemizde yapılan camilerde bir tür kendini tekrar etme söz konusudur.Geçmişten günümüze yapılan uygulamaları incelediğimizde camilerin kubbeli ve minareli olması gerektiği yönünde bir kanının olduğu sonucuna varırız.Bir kesim geleneğin takip edilmesi gerektiğini savunurken başka bir kesim geçmişin izlerinden arınıp tamamen modern bir yaklaşıma yönlenilmesi gerektiğini savunur.Bu iki uç görüşün arasında kalan bir kitle de vardır.

Cami mimarisinde geleneği temsil eden bu ‘Kubbe ve Minare’ öğelerinin modern yorumlamalarını fotoğraflarla inceleyelim.

-Kubbe ve Üst Örtü Sistemi

Kubbenin dini yapılarda kullanımında sembolik anlamı ve insanlarda yarattığı etki önemlidir.Gökyüzü bize panaromik etkisiyle evrenin sonsuzluğunu hissettirir.Sonsuzluk dini güçlerin varlığı ile bağlantı kurar.Kubbe formu da yapıda aynı sembolik etkiye sahip olduğu için eskiden beri kullanılmaktadır.Kubbeler iç mekanı geniş tutmayı sağlamakta ve bu sayede insanları etkileyici bir mekan oluşturulmaktadır.Camiler her zaman kubbelerinin biçimlenişi, boyutsal özellikleri, kullanılan malzemeler ve minarelerinin varlığı ile çevrelerindeki yapılara göre fark edilebilir olmuşlardır.

Günümüzde kubbenin simgesel bir öğe olması nedeniyle tasarımlarda kullanılması taklit çağrışımına sebep olmaktadır.Rahatsızlık verici bu tutuma karşı günümüzde düz çatılı ya da farklı formlarda kubbe kullanılan camiler görebiliriz.

Camilerin üst örtü sisteminde uygulanan diğer bir yaklaşım kubbe kullanılmasa da farklı ve ilgi çekici çatı formları kullanılarak üst örtü sistemine ilgiyi toplamaktır. Kubbenin ele alınma şekli değişmekle birlikte üst örtü sisteminin dikkat çekici şekilde ele alınması, cami yapılarının belirgin olması açısından önemlidir.

-Minarelerin Yapıda Kullanımı

Kubbe gibi minare de cami mimarisi açısından bir zorunluluk değildir.Minareyi kilise kulesinden ayıran, cami kütlesiyle ilişkisinin organik olmamasıdır. Diğer bir değişle minaresiz cami kütlesel olarak eksik bir yapı değildir.Cami ile minare arasındaki bu kütlesel ilişkisizlik yeni varyasyonların oluşmasına olanak sağlar.Buna rağmen minare kavramsal olarak camiler için dinsel bir referans olarak algılanmaktadır.

Osmanlı camilerinde minare ve şerefelerin sembolik bir anlamı vardır ve diğer İslam ülkelerindeki camilere göre daha zarif ele alınmışlardır.Günümüzde minareler bir simge olmakla birlikte neyi simgeledikleri tam olarak bilinmemektedir.Bu sebepten cami yaptıran kişinin bu yönde dini bir sorumluluğu yoktur. Bazı geleneksel formlar, belirli duyguları ortaya çıkarsa da eski dönemlere ait anıtsal camilerin kopyalarını uygulamak çağdaş bir yaklaşım değildir. Manevi ve kültürel süreklilik önemli olmakla birlikte sadece biçimsel yönü koruyarak doğru tarihsel ilişki kurulamamaktadır.

Modern cami yapılarında da minare farklı şekillerde ele alınmaktadır.Bknz.

Günümüzde ses ile ilgili teknolojilerin gelişimi, hoparlör sistemlerinin kullanımı ile minarenin işlevi de azalmıştır.Daha çok sembolik anlamları olduğu için inşa edilmektedir.

Örneğin TBMM camisinde cami minaresi yoktur.Minare olması gereken yerde temsili bir ağaç vardır.

Camiler geçmişten bugüne kadar farklı sebeplerden etkilenerek değişim geçirmiştir.Günümüzde ise kubbe ve minareli formu idealize edilmiş olup benzer yapıların inşası oldukça yaygındır.Bu bağlamda sabit ve değişmez bir cami mimarisinin görüşü yaygındır.Az sayıda olsa da çağdaş cami yapıları bulunmaktadır.Gelenek algısı ve kültürel bağı yüksek Türkiye gibi ülkelerde kubbe ve minareli camiler gibi anıtsal geleneklerin süregelmiş olması yeni bir cami imgesi ve mimari tasarım anlayışının ortaya çıkmasını zorlaştırmaktadır.

MİMAR GÖZDE ÖZDAMAR

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Gözde Özdamar - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak NNC Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan NNC Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler NNC Haber editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı NNC Haber değil haberi geçen ajanstır.



Burdur Markaları

NNC Haber, Burdur ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (545) 870 1515
Reklam bilgi