Bucak'ta Uzm. Dr. Ece Köse'den Epilepsi Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar, Nöbetler ve Güvenli Yaşam

Bucak Devlet Hastanesi'nde görev yapan Nöroloji Uzmanı Dr. Ece Köse, epilepsinin doğru tanı, düzenli tedavi ve güvenli yaşam alışkanlıklarıyla kontrol altına alınabilen kronik bir nörolojik hastalık olduğuna dikkat çekerek, nöbet anında yapılması ve kesinlikle yapılmaması gerekenleri anlattı.

Toplumda sık görülen ancak hakkında birçok yanlış bilginin bulunduğu hastalıklardan biri epilepsidir. Halk arasında “sara hastalığı” olarak da bilinen epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin anormal ve aşırı elektriksel aktivitesi sonucu ortaya çıkan nöbetlerle karakterize kronik bir nörolojik hastalıktır.

Dünya genelinde yaklaşık 50 milyon insan epilepsi ile yaşamaktadır. Ülkemizde de yüz binlerce kişinin bu hastalıktan etkilendiği düşünülmektedir. Ancak günümüzde uygun tedavi ile epilepsi hastalarının büyük kısmı nöbetsiz bir yaşam sürdürebilmektedir.

Her Bayılma Epilepsi Değildir

Toplumda en sık yapılan yanlışlardan biri her bayılmanın epilepsi nöbeti sanılmasıdır. Oysa bayılmaların birçok nedeni olabilir. Kalp ritim bozuklukları, tansiyon düşüklüğü, kan şekeri düşüklüğü, aşırı stres veya panik atak da bilinç kaybına yol açabilir.

Epilepsi nöbetlerinde ise genellikle beyindeki elektriksel aktivite bozukluğu söz konusudur. Nöbet sırasında kişi yere düşebilir, kasılabilir, ağızdan köpük gelebilir veya kısa süreli bilinç kaybı yaşayabilir. Ancak her epilepsi nöbeti büyük kasılmalar şeklinde olmaz. Bazı hastalarda sadece birkaç saniyelik dalma, boş bakma, anlamsız hareketler yapma veya kısa süreli bilinç bulanıklığı görülebilir.

Epilepsi Nasıl Teşhis Edilir?

Epilepsi tanısı yalnızca EEG çekilerek konulmaz. Tanıda en önemli unsur hastanın yaşadığı olayın ayrıntılı şekilde değerlendirilmesidir. Hastanın kendisinin ve nöbeti gören yakınlarının anlattıkları büyük önem taşır.

Tanı sürecinde ayrıntılı nörolojik muayene yapılır. EEG ile beyin elektriksel aktivitesi değerlendirilir. Gerektiğinde beyin MR görüntülemesi istenir. Bayılmaya neden olabilecek kalp ve metabolik hastalıklar araştırılır.

Günümüzde akıllı telefonlarla çekilen nöbet videoları da tanıya önemli katkı sağlamaktadır.

Nöbetleri Tetikleyen Faktörler Nelerdir?

Epilepsi hastalarında bazı durumlar nöbet riskini artırabilir. İlaçların düzensiz kullanılması, uykusuz kalmak, uzun süreli açlık, aşırı stres, yüksek ateş, bazı ilaçlar, alkol ve madde kullanımı ile yanıp sönen parlak ışıklar özellikle ışığa duyarlı bazı hastalarda nöbetleri tetikleyebilir.

Bu nedenle epilepsi hastalarının düzenli uyku alışkanlığı edinmeleri ve ilaçlarını aksatmaması son derece önemlidir.

İlaçlar Düzenli Kullanılmalıdır

Epilepsi tedavisinin temelini antiepileptik ilaçlar oluşturur. Günümüzde kullanılan ilaçlarla hastaların büyük bir kısmında nöbetler kontrol altına alınabilmektedir.

En sık karşılaşılan sorunlardan biri hastaların kendilerini iyi hissettiklerinde ilaçlarını bırakmalarıdır. Oysa nöbetlerin görülmemesi, hastalığın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. İlaçların azaltılması veya kesilmesi ancak nöroloji uzmanı kontrolünde yapılmalıdır.

Epilepsi Hastaları Araç Kullanabilir mi?

Hastaların ve ailelerinin en sık sorduğu sorulardan biri de ehliyet konusudur.

Toplumda yaygın inanışın aksine, epilepsi tanısı alan herkesin ehliyeti iptal edilmez. Ancak araç kullanımı hem sürücünün hem de diğer insanların güvenliği açısından belirli kurallara bağlıdır.

Ülkemizdeki mevcut düzenlemelere göre epilepsi hastalarının sürücü belgesi alabilmesi veya kullanabilmesi için belirli bir süre nöbetsiz olmaları gerekir. Bu süre hastanın nöbet tipine, tedavi durumuna ve hekim değerlendirmesine göre değişebilir.

Nöbet geçirmeye devam eden veya nöbet kontrolü sağlanamayan hastaların araç kullanması uygun değildir. Özellikle direksiyon başında gelişebilecek bir nöbet ciddi trafik kazalarına neden olabilir.

Bu nedenle epilepsi hastalarının araç kullanımı konusunda mutlaka nöroloji uzmanlarının önerilerine uymaları gerekir. Hastalar, yaşadıkları nöbetleri hekimlerinden gizlememeli ve sürücülükle ilgili kararları tıbbi değerlendirme doğrultusunda vermelidir.

Nöbet Sırasında Ne Yapılmalı?

Bir kişide epilepsi nöbeti geliştiğinde sakin olunmalı, hasta güvenli bir alana alınmalı, başının altına yumuşak bir destek koyulmalı, sıkı kıyafetleri gevşetilmeli, mümkünse yan pozisyona çevrilmeli ve nöbetin süresi takip edilmelidir.

Nöbet sırasında hastanın ağzına kaşık, bez veya herhangi bir cisim sokulmamalı, dili tutulmaya çalışılmamalı, hasta zorla engellenmemeli, su veya ilaç verilmeye çalışılmamalıdır.

Nöbet 5 dakikadan uzun sürerse veya hasta peş peşe nöbet geçirirse acil sağlık yardımı çağrılmalıdır.

Epilepsi ile Yaşam Mümkündür

Epilepsi bulaşıcı değildir, akıl hastalığı değildir ve doğru tedavi ile kontrol altına alınabilir. Düzenli hekim takibi, ilaçların aksatılmaması, yeterli uyku ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları sayesinde epilepsi hastaları eğitimlerine, iş yaşamlarına ve sosyal hayatlarına başarılı şekilde devam edebilirler.

Unutulmamalıdır ki epilepsi hastalarının en büyük ihtiyacı korku ve önyargı değil, doğru bilgi, anlayış ve toplumsal destektir.