Burhanettin Duran’dan Dijital Egemenlik Vurgusu: “Algoritmalar Tarafsız Değil”
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT World Forum 2026’da yaptığı konuşmada, dijital platformların bilgiye erişim ve kamuoyu üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Ankara Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT World Forum 2026’da yaptığı konuşmada, dijital platformların bilgiye erişim ve kamuoyu üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Algoritmaların tarafsız olmadığını ve ticari ya da siyasi çıkarlar doğrultusunda şekillendirilebildiğini belirten Duran, dijital dünyanın birkaç büyük teknoloji şirketinin kontrolüne bırakılamayacağını söyledi. Türkiye açısından konunun aynı zamanda bir dijital egemenlik meselesi olduğunu vurguladı.
TRT tarafından bu yıl 10’uncusu “Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?” temasıyla İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen TRT World Forum 2026’nın ikinci gününde, “Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar” başlıklı oturum gerçekleştirildi. Oturumda konuşan İletişim Başkanı Duran, dijital dönüşümün gazetecilikten kültürel kimliğe, bilgi güvenliğinden toplumsal hafızaya kadar pek çok alanı etkilediğini ifade etti.
“Algoritmalar Kamuoyunun Ne Göreceğini Belirliyor”Geçmişte gazetecilik faaliyetlerinde editörlerin haberlerin doğruluğunu, kamu yararını ve yayımlanma koşullarını değerlendirdiğini hatırlatan Duran, dijitalleşmeyle birlikte bu işlevin giderek algoritmalara geçtiğini belirtti.
Geleneksel medyada editoryal kararların arkasında sorumluluğu üstlenebilecek kişilerin bulunduğunu ifade eden Duran, günümüzde ise dijital platformların içeriklerin görünürlüğünü belirlediğini kaydetti.
Algoritmaların doğrulanmış ve kamu yararı taşıyan haberlerin geniş kitlelere ulaşmasını engelleyebildiğini, yanıltıcı içeriklerin ise kısa sürede milyonlara erişebildiğini dile getiren Duran, bu sistemlerin tarafsız olmadığını söyledi. Duran, algoritmaların arkasında ticari ve zaman zaman siyasi çıkarların bulunduğunu belirterek, az sayıda teknoloji şirketinin insanların hangi içeriklerle karşılaşacağını belirlemesinin düşünce dünyalarını da etkilediğine işaret etti.
Gazetecilikte Emek ve Ekonomik Bağımsızlık UyarısıAlgoritmik sistemlerin gazeteciliğin ekonomik yapısını da dönüştürdüğünü vurgulayan Duran, haberlerin hazırlanması için gazetecilerin, editörlerin, çevirmenlerin ve hukuk uzmanlarının önemli emek harcadığını ifade etti.
Haberlerin dijital ortamda yayımlanmasının ardından okuyucuya ulaşmasının platformların algoritmalarına bağlı hâle geldiğini belirten Duran, yapay zekâ sistemlerinin haberleri kaynak göstermeden özetleyebilmesinin de medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliği açısından sorun oluşturduğunu kaydetti.
Gazeteciliğin yalnızca görünürlükle ayakta kalamayacağını dile getiren Duran, bağımsızlık, mali destek ve güçlü meslek etiğinin önemine dikkat çekti. Gazetecilerin ürettiği haberlerin, ihtiyaç duyan insanlara ulaştırılmasının da gazetecilik faaliyetinin temel unsurlarından biri olduğunu söyledi.
Dijital Platformların Millî Hafıza Üzerindeki EtkisiDuran, algoritmaların etkisinin medya ve haber dolaşımıyla sınırlı olmadığını, toplumların kültürel kimliği ve ortak hafızası üzerinde de belirleyici hâle geldiğini ifade etti.
Genç kuşakların ülkelerinin tarihini ve kültürel mirasını giderek daha fazla dijital platformlar üzerinden öğrendiğini belirten Duran, gelecekte toplumların kendi geçmişlerine ilişkin hangi bilgilere ulaşabileceği konusunda teknoloji şirketlerinin etkisinin arttığına dikkat çekti.
Dijital platformların sunduğu içeriklerin ticari çıkarlar ve kullanıcı davranışlarına ilişkin tahminler doğrultusunda şekillendirildiğini söyleyen Duran, insanların kendi düşüncelerini özgürce oluşturup oluşturamadığının sorgulanması gerektiğini kaydetti.
“Türkiye İçin Dijital Egemenlik Meselesi”Güçlü teknoloji şirketlerinin dijital alan üzerindeki hâkimiyetinin tekno-feodalizm kavramıyla da açıklandığını belirten Duran, az sayıda şirketin milyarlarca insanın iletişim kurduğu ve bilgiye eriştiği platformları yönettiğini söyledi.
Bu şirketlerin kendi kurallarını belirleyip değiştirebildiğini, kararlarından etkilenen kullanıcıların ise çoğu zaman yeterli itiraz imkânına sahip olmadığını ifade eden Duran, dijital dünyanın geleceğinin yalnızca şirketlerin veya devletlerin kontrolüne bırakılamayacağını dile getirdi.
Türkiye açısından dijital egemenliğin önemine işaret eden Duran, bir ülkenin verilerini koruyabilmesi, kültürel kimliğini muhafaza edebilmesi ve kendi hikâyesini uluslararası kamuoyuna aktarabilmesi gerektiğini vurguladı.
Teknolojik gelişmeleri desteklediklerini belirten Duran, yapay zekâ ve dijital yeniliklerin insan haklarına, toplumsal değerlere ve bireylerin özgür tercihlerine saygılı biçimde geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Algoritmik Düzen İçin Üç Temel İlkeDuran, dijital dünyanın daha adil bir yapıya kavuşabilmesi için hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuk olmak üzere üç temel ilkenin benimsenmesi gerektiğini söyledi.
Teknoloji şirketlerinin toplumsal yaşam üzerinde bu denli etkili olurken kararlarından sorumlu tutulması gerektiğini belirten Duran, algoritmaların çalışma biçimlerinin daha şeffaf hâle getirilmesi çağrısında bulundu. Kullanıcıların içeriklerinin neden kısıtlandığını ve belirli bilgilerin hangi gerekçelerle öne çıkarıldığını anlayabilmesi gerektiğini kaydetti.
İkinci ilkenin adil içerik dağıtımı olduğunu ifade eden Duran, dijital ortamda bazı görüşlerin milyonlara ulaşırken diğerlerinin görünmez kalmasının kabul edilemeyeceğini dile getirdi.
Çoğulculuğun ise dijital dünyanın farklı ülkelerin, kültürlerin ve dillerin seslerini yansıtmasını gerektirdiğini belirten Duran, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “Dünya beşten büyüktür.” sözünü hatırlatarak aynı yaklaşımın dijital düzen için de geçerli olması gerektiğini söyledi.
Gazze Örneği Üzerinden Dijital Platformlara EleştiriTürkiye'nin daha kapsayıcı bir dijital düzenin oluşturulmasına katkı sunma kararlılığının TRT ve Anadolu Ajansının uluslararası yayıncılık faaliyetlerinde görüldüğünü belirten Duran, iki kurumun farklı dillerde gerçekleştirdiği yayınlarla güvenilir bilgiyi dünya kamuoyuna ulaştırmaya çalıştığını ifade etti.
Konuşmasında Gazze'de görev yaparken hayatını kaybeden Anadolu Ajansı serbest kameramanı Muntasır es-Savvaf ile TRT Arabi kameramanı Sami Şehade'yi de anan Duran, gazetecilerin yaşananları dünyaya aktarmak için ağır bedeller ödediğini söyledi. Şehade'nin haber takibi sırasında ağır yaralandığını ve sağ bacağını kaybettiğini hatırlattı.
Gazze'den aktarılan haber ve görüntülerin bazı büyük dijital platformlarda kaldırıldığını, erişimlerinin sınırlandırıldığını veya hassas içerik olarak etiketlendiğini belirten Duran, bağımsız insan hakları kuruluşlarının da otomatik sistemlerin meşru haberciliği kısıtladığına ilişkin bulgular ortaya koyduğunu ifade etti.
Duran, dezenformasyonun yalnızca yalan bilgilerin yayılmasıyla sınırlı olmadığını belirterek, gerçeklerin görünmez hâle getirilmesinin de ciddi bir sorun olduğunu vurguladı. Gazetecilerin büyük riskler altında belgelediği olayların dijital platformlarda kamuoyuna ulaşamamasının dezenformasyonu güçlendirdiğini söyledi.
Duran’dan İnsan Odaklı Teknoloji ÇağrısıKonuşmasının sonunda algoritmik çağda yalnızca kontrolün kimde olduğunun değil, bu kontrolün kimlerin elinde bulunması gerektiğinin de sorgulanması gerektiğini belirten Duran, karar mekanizmalarının insan muhakemesine ve sorumluluğuna dayanması gerektiğini ifade etti.
Algoritmaların insanlığın hizmetinde kalması gerektiğini vurgulayan Duran, dijital teknolojilere insani ve etik ilkeler doğrultusunda yön verilmesi çağrısında bulundu.
NSosyal Hesabından Da Değerlendirmede Bulundu
Burhanettin Duran, TRT World Forum 2026 kapsamındaki oturumun ardından NSosyal hesabından da açıklama yaptı.
Dijital dünyanın birkaç güçlü teknoloji şirketinin kontrolüne bırakılamayacağını yineleyen Duran, hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuğun dijital düzenin temel ilkeleri olması gerektiğini belirtti.
TRT ve Anadolu Ajansının farklı dillerde yürüttüğü yayıncılık faaliyetlerinin önemine değinen Duran, Gazze'de hayatını kaybeden Muntasır es-Savvaf ile yaralanan Sami Şehade'nin yaşadıklarının, hakikatin yalnızca belgelenmesinin değil, insanlara ulaştırılmasının da önemini ortaya koyduğunu ifade etti.
Duran, teknolojik ilerlemenin insan haklarına, değerlere ve özgür tercihlere saygılı olması gerektiğini belirterek dijital dünyanın geleceğinin birkaç şirketin değil, hakikati savunabilen ve tercihlerinin sorumluluğunu üstlenen insanların elinde olması gerektiğini kaydetti.