Ankara DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Elif Esen, Demokratik Gelişim Enstitüsü tarafından düzenlenen Belfast ve Dublin çalışma ziyareti kapsamında Kuzey İrlanda barış sürecinin aktörleriyle bir araya geldi. Esen, ziyaret kapsamında siyasetçiler, kadın örgütleri, sivil toplum temsilcileri, kamu görevlileri ve akademisyenlerle gerçekleştirilen görüşmelerde, müzakere sürecinin yürütülmesi, Hayırlı Cuma Anlaşması’nın uygulanması ve anlaşma sonrasında barışın korunmasına ilişkin deneyimleri dinledi.
Belfast ve Dublin temaslarının ardından değerlendirmelerde bulunan Esen, Türkiye’nin başka ülkelerin barış modellerini doğrudan kopyalamak yerine kendi koşullarına uygun bir süreç oluşturması gerektiğini belirtti.
“Başka Bir Ülkenin Çözümünü Olduğu Gibi Alamayız”
Kuzey İrlanda deneyiminin Türkiye açısından önemli dersler barındırdığını ifade eden Esen, barış süreçlerinin kolay ilerlemediğini vurguladı.
Esen, “Barış kolay bir süreç değil; Türkiye kendi barış elbisesini dikmek zorunda. Kuzey İrlanda’da tarafların nasıl aynı masada kaldığını, hangi güçlüklerle karşılaştığını ve bugün neyi farklı yapacaklarını dinledik. Bu deneyimden öğrenmeliyiz. Ancak Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu yolu, kendi koşullarımızı ve toplumun adalet duygusunu gözeterek oluşturmalıyız” dedi.
“Güvenin Ölçüsü Verilen Sözlerin Uygulanmasıdır”
Görüşmelerde yalnızca anlaşmaya ulaşma sürecinin değil, anlaşma sonrasında ortaya çıkan sorunların da ele alındığını aktaran Esen, verilen taahhütlerin uygulanmasının güven açısından belirleyici olduğunu söyledi.
Esen, komisyonların yetkileri, kararların izlenmesi ve sonuçların değerlendirilmesine ilişkin mekanizmaların önceden belirlenmesi gerektiğini belirterek, “Bir masanın kurulması ve anlaşmaya varılması çok önemli. Fakat güven, verilen sözlerin hayata geçirilmesiyle güçlenir. Taahhütleri kim izleyecek, komisyonlar hangi yetkilerle çalışacak, alınan kararların sonuçları nasıl değerlendirilecek? Bu soruların yanıtı belirsiz bırakılmamalı. Güvenin ölçüsü uygulamadır” ifadelerini kullandı.
“İlerleme Ölçülemiyorsa Eksikler de Görülemez”
Esen, İrlanda Dışişleri Bakanlığı’nda gerçekleştirilen görüşmede kadınların barış ve güvenlik alanındaki ulusal eylem planlarının uygulanmasına ilişkin sorular yönelttiğini aktardı.
Eylem planlarında yıllar içerisinde ne kadar ilerleme kaydedildiğinin hangi verilerle ölçüldüğünü sorduğunu belirten Esen, tatmin edici sayısal verilere ulaşamadığını söyledi.
Esen, “Eylem planlarında ne kadar ilerleme sağlandığını ve bunun sayısal olarak gösterilip gösterilemediğini sordum. Tatmin edici sayısal veriler sunulamadı; ilerlemenin ölçülmesinin sınırlı kaldığı ifade edildi. Hedef koymak elbette önemli. Ama o hedefe yaklaşılıp yaklaşılmadığını da bilmek gerekir. Sonuçlar ölçülemiyorsa eksikleri görmek ve gidermek güçleşir” diye konuştu.
“Zor Kararlar Toplumun Anlayacağı Bir Dille Anlatılmalı”
Barış süreçlerinde kamuoyuyla kurulacak iletişimin de güvenin oluşmasında önemli rol oynadığını dile getiren Esen, siyasi aktörlerin zor kararları topluma açık ve anlaşılır biçimde anlatması gerektiğini söyledi.
Esen, “İnsanlar hangi kararın neden alındığını ve nasıl uygulanacağını bilmeli. Süreç hakkında tutarlı, zamanında ve olgulara dayanan bilgi verilmeli. Özellikle yanlış bilginin hızla yayılabildiği dijital ortamda iletişim, sonradan düşünülecek bir ayrıntı değildir” ifadelerini kullandı.
“Barışı Korumak İçin de Kapsayıcı Bir Yapı Gerekli”
Esen, kadınların, yerel siyasi aktörlerin ve sivil toplum kuruluşlarının müzakere süreçlerindeki rolünün anlaşmanın ardından da devam etmesi gerektiğini belirtti.
Şiddetin sona ermesinin önemli bir eşik olduğunu ancak kalıcı barış için toplumsal uyum, adalet duygusu ve birlikte yaşama iradesini güçlendirecek adımların atılması gerektiğini vurgulayan Esen, şöyle konuştu:
“Farklı kesimleri dinlemek kadar, onlara kararların uygulanmasında ve izlenmesinde gerçek bir rol vermek de önemli. Şiddetin sona ermesi hayati bir eşik. Sonrasında toplumsal uyumu, adalet duygusunu ve birlikte yaşama iradesini güçlendirecek adımlar gerekiyor. Belfast’ta gördüğümüz en önemli meselelerden biri de barışa ulaşmak kadar onu korumanın sorumluluğudur.”