Ruhittin Sönmez

Devlet adamının yardımcıları ve danışmanları

Ruhittin Sönmez'in 'Devlet adamının yardımcıları ve danışmanları' adlı köşe yazısı

Ruhittin Sönmez

Şu sıralar en çok konuşulan siyasi konuların başında siyasi parti liderlerinin Belediye Başkan adayı olarak seçtiği isimler geliyor.

Bu adayların ne kadar ehil ve liyakatli olduğuna halk karar verecek. Ama seçilenlerin vasıfları yaptıkları işleriyle zamanla ortaya çıkacak.

Önceki Belediye Başkanlarının çoğunun yeniden aday yapılmaması, aynı liderin daha önceki tercihlerinin isabetli olmadığını göstermekte.

***

Haftanın en çok konuşulan diğer konusu ise Merve Kavakçı’nın kızı Mariam’ın, Cumhurbaşkanı danışmanı olarak atanması oldu. Malezya Büyükelçisi olarak atanan Merve Kavakçı’nın iki kızının da Cumhurbaşkanı danışmanı olması, kardeşinin milletvekili, yeğeninin direktör ve eniştesinin genel müdür olması elbette dikkat çekti.

Olay “Cumhurbaşkanlığı makamının tanıdıklara veya aile yakınlarına iş bulma kurumu olmadığı” yönünden eleştirildi. Ancak Mariam Kavakçı’nın sosyal medyada kendi yayımladığı başörtülü ama seksi pozları ile ilişkili eleştiriler daha fazla idi.

Başörtülü bir hanımın dini inancına dair bir iddia sahibi olduğu ve bu tür pozların bu iddia ile çeliştiği açıktır. Ayrıca bu tür pozlarını yayımlayan birinin Cumhurbaşkanına danışman olarak atanmasının yadırganması da normal.

Böyle bir durum Kemal Kılıçdaroğlu’nun danışmanı için söz konusu olsaydı yandaş medya silahşorları O’nu ve danışmanını perişan ederdi. Danışman dünyanın en iyi okulundan mezun olsa bile.

Ama başörtülü yandaş hanım yazarlar bile, Mariam Kavakçı’nın eleştirilere sebep olan davranışını gözden saklayıp, tahsilini öne çıkarmaya çalıştı. “İyi ki Saray’a danışman oldu” diye yazdı.

***

Bu konuda en seviyeli eleştiriyi İYİ Parti İstanbul Milletvekili Hayretin Nuhoğlu Meclis konuşmasında yaptı. Ünlü Selçuklu Veziri Nizamülmülk’ün sözlerini hatırlattı:

“Nizamülmülk diyor ki: ‘Devlet büyükleri, kendilerine müşavir seçtikleri ilim, fen, sanat ve siyaset adamlarının değeri ve büyüklükleri ölçüsünde büyüktür.

Büyükler, çevrelerine memleketlerinin ahlak, fazilet, sanat, kültür ve iman adamlarını toplayıp işlerini onlara danışmazlarsa muvaffak olamazlar.”

Hayrettin Nuhoğlu bu çerçevede sordu: “Bu genç kadın Türk milletinin hangi sorunlarına çözüm üreteceği, hangi konuda fikir vereceği için danışman yapılmıştır?”

******************************************

DEVLET ADAMLARINA TAVSİYELER Hacettepe Üniversitesi Sosyoloji Bölümünden, Doç. Dr. Nevin Güngör ERGAN’ın bir çalışmasını okudum. Bu çalışmada dört düşünürün devlet yönetimi konusunda devlet adamlarına tavsiyeleri değerlendirilmiş.

a) Yusuf Has Hacip. Eseri: Kutadgu Bilig, b) Nizamülmülk. Eseri: Siyasetname, c) Koçi Bey. Eseri: Koçi Bey Risalesi, d) Defterdar Sarı Mehmet Paşa. Eseri: Devlet Adamlarına Öğütler.

Bu çalışmadan birkaç damla paylaşalım.

Çalışma sonucu devlet adamlarının, yöneticilerin sahip olmaları gereken şu özellikler tespit edilmiştir:

Devlet adamı adil, bilge, ölçülü, akıllı, tevazu sahibi, cömert, dürüst, zulmü önleyen, danışarak karar veren ve liyakati esas alan bir yöneticidir.

***

DEVLET ADAMININ ÖZELLİKLERİ

1- Adalet – “Hükümdar askersiz kuvvet sahibi olamaz; parasız asker olmaz; tebanın refahı olmadan para olmaz ve adalet olmadan halk müreffeh olamaz” şeklindeki eski doğu vecizesi Kelile ve Dimne’de yer alır.

“Eğer devamlı ve ebedi beylik istiyorsan, adaletten ayrılma ve halk üzerinden zulmü kaldır,” “Adaletle iş gör, buna gayret et; hiçbir zaman zulüm etme.” (Yusuf Has Hacip)

“Padişah insaflı ve adil olursa, halk daima huzur içinde bulunur.” (Nizamülmülk)

2- İlim/ Bilgi – Devlet adamlarının bilgili ve ilme önem veren bilge kişiler olmaları, yöneticinin alimlerle dost olması ve ilmi sevmesi gerektiği vurgulanmıştır.

“Bey halkı bilgi ile elinde tutar; bilgisi olmazsa aklı işe yaramaz.” (Yusuf Has Hacip)

3- Zulmün Önlenmesi – Adil yöneticinin ilk ve en önemli özelliği zulüm ve haksızlık yapmaması, yapılmasını da önlemesidir.

“Küfür ile dünya durur, zulüm ile durmaz.” “Zulüm ve rüşvet herhangi devlette meydana çıkar ve aşikar olursa, o devlet harap ve düşkün olur…” (Koçi Bey)

“Peygamberimiz ‘Mazlum kafir bile olsa onun duasından korkunuz.’ Yani mazlumun duası yerde kalmaz. Kafir dahi olsa makbul olur. ‘Zulüm kıyamet gününün karanlıklarındandır’ buyurmuşlardır.” (Defterdar Sarı Mehmet Paşa)

4- İşi Ehline Verme – “Ey bey, işi işin ehline, işe yarayana, hareketi doğru ve dürüst olana ver.”

“Eğer bir bey işi ehliyetsiz bir kimseye verirse, ehliyetsizliği başkası değil, kendisi göstermiş olur” (Yusuf Has Hacip)

5- Meşveret/Danışma: Yöneten- Yönetilen Etkileşimi – Devlet işlerinin gereği gibi yerine getirilebilmesi, devlet adamlarının yönettikleri kişilerden ses (geri bildirim) almaları, konuyu ilgili kişilerle tartışıp onlara danışmaları, bu amaçla da belli aralıklarla toplantılar düzenlemeleri ile mümkün olur.

6- Ölçülü, İtidalli, İhtiyatlı ve Uyanık Olma – “İşinde hiddetli olma, öfkene hakim ol; beyler hiddetli olurlarsa, mülk ve saltanat haleldar olur.” (Yusuf Has Hacip)

Gerçek devlet adamlarının “öfkeleri akıllarına değil, akılları öfkelerine galip gelir.” (Nizamülmülk)

7- Akıl – Devlet adamlarının akıllı olmaları ve akılcı davranmaları gereklidir. Kutadgu-Bilig’de “devlet adamının akıllı olması, bilgili olması kadar, hatta ondan da önemlidir.”

8- Tevazu – Devlet adamının tevazu sahibi olması, şatafat ve gösterişten kaçınması da önemli vasıflarından sayılmıştır.

9- Kontrol – Devlet adamları emrinde çalışanları kontrol etmeleri / denetlemeleri gerekir.

10- Doğruluk ve Dürüstlük – “Devlet adamı bütün işleri doğruluk ve dürüstlükle yapmalı; uygunsuz ve küstah kimseleri kendisine yaklaştırmamalıdır.”

Ruhittin Sönmez

14 Ocak 2019

Bu içerik size ne hissettirdi?

  • 0
    SEVDİM
  • 0
    ÜZÜLDÜM
  • 0
    KIZDIM
  • 0
    ŞAŞIRDIM
  • 0
    BEĞENDİM
  • 0
    BEĞENMEDİM
  • 0
    GÜLDÜM
  • 0
    ALKIŞ

Yorumlar (0)

Bu içerik ile ilgili henüz yorum yazılmamış

Ruhittin Sönmez Diğer Yazıları

19
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)" adlı köşe yazısı. Devamı

16
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)" adlı köşe yazısı. Devamı

09
KASIM

2026

Bir eski bakanın hikayesi

Ruhittin Sönmez'in “Bir eski bakanın hikayesi" adlı köşe yazısı. Devamı

05
KASIM

2026

Organize suç yapılanması tespit edildiyse...

Ruhittin Sönmez'in “Organize suç yapılanması tespit edildiyse..." adlı köşe yazısı. Devamı

02
KASIM

2026

Neyi niçin nasıl yazıyorum?

Ruhittin Sönmez'in “Neyi niçin nasıl yazıyorum?" adlı köşe yazısı. Devamı

30
EKİM

2026

Yetkisi çok ama sorumlu değil

Ruhittin Sönmez'in “Yetkisi çok ama sorumlu değil " adlı köşe yazısı. Devamı

26
EKİM

2026

Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi

Ruhittin Sönmez'in “Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi" adlı köşe yazısı. Devamı

22
EKİM

2026

Çürüyen dokular

Ruhittin Sönmez'in “Çürüyen dokular" adlı köşe yazısı. Devamı

19
EKİM

2026

Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı

Ruhittin Sönmez'in “Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı" adlı köşe yazısı. Devamı

12
EKİM

2026

Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu

Ruhittin Sönmez'in “Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu" adlı köşe yazısı. Devamı

İlgili Haberler

Kılıçdaroğlu’nun Yargılandığı Davada Birleştirme Gündemi: Yeni Duruşma Tarihi Belli Oldu
Siyaset

Kılıçdaroğlu’nun Yargılandığı Davada Birleştirme Gündemi: Yeni Duruşma Tarihi Belli Oldu

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun, 2016-2019 yıllarındaki sosyal medya paylaşımları ve konuşmaları nedeniyle “suçu ve suçluyu övmek” suçlamasıyla yargılandığı davada mahkeme, benzer dosyayla birleştirme seçeneği için Ankara 25. Ağır Ceza Mahkemesi’nden görüş alınmasına karar verdi.

Kılıçdaroğlu'ndan AK Parti ve MHP ile Ortak Yönetim Mesajı: "Beka Sorunu Olursa Mümkün"
Siyaset

Kılıçdaroğlu'ndan AK Parti ve MHP ile Ortak Yönetim Mesajı: "Beka Sorunu Olursa Mümkün"

Kemal Kılıçdaroğlu, AK Parti ve MHP ile ortak yönetimin ancak Türkiye'nin ciddi bir beka tehdidiyle karşı karşıya kalması durumunda gündeme gelebileceğini söyledi.

Kılıçdaroğlu’ndan Cafer Mahiroğlu’na Suç Duyurusu: CHP Hukuki Süreci Başlatıyor
Siyaset

Kılıçdaroğlu’ndan Cafer Mahiroğlu’na Suç Duyurusu: CHP Hukuki Süreci Başlatıyor

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun Basın Danışmanı Atakan Sönmez, Cafer Mahiroğlu’nun Kılıçdaroğlu hakkındaki açıklamalarına karşı suç duyurusunda bulunacaklarını açıkladı.

Kılıçdaroğlu’ndan İktidara Sert Eleştiriler: “Siyaset Kirlilikten Arınmalı, Siyasi Ahlak Kanunu Çıkarılmalı”
Siyaset

Kılıçdaroğlu’ndan İktidara Sert Eleştiriler: “Siyaset Kirlilikten Arınmalı, Siyasi Ahlak Kanunu Çıkarılmalı”

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, partisinin TBMM Grup Toplantısı’nda yaptığı konuşmada ekonomi yönetiminden fon soruşturmasına, tarım politikalarından dış politikaya kadar birçok başlıkta iktidarı eleştirdi.

Özgür Özel ve Kemal Kılıçdaroğlu’ndan Bahçeli’ye Taziye Ziyareti
Siyaset

Özgür Özel ve Kemal Kılıçdaroğlu’ndan Bahçeli’ye Taziye Ziyareti

YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel ile CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, kız kardeşi Serpil Bahçeli’yi kaybeden MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’ye TBMM’de taziye ziyaretinde bulundu. İki lider, Bahçeli’ye başsağlığı dileklerini iletti.

Kılıçdaroğlu’ndan CHP’de Arınma Çağrısı: “Kendisi ve Yakınları İçin Harcama Yapan CHP’de Kalmasın”
Siyaset

Kılıçdaroğlu’ndan CHP’de Arınma Çağrısı: “Kendisi ve Yakınları İçin Harcama Yapan CHP’de Kalmasın”

CHP’de Özgür Özel ve beraberindeki isimlerin partiden ayrılarak Yeni Parti’yi kurmasının ardından Kemal Kılıçdaroğlu’ndan dikkat çeken açıklamalar geldi.