Ruhittin Sönmez

İç göçler, kira artışları ve çözüm teklifi

Ruhittin Sönmez'in 'İç göçler, kira artışları ve çözüm teklifi' adlı köşe yazısı

Ruhittin Sönmez

06 Şubat depremlerinden sonra iki türlü iç göç yaşanmakta. İlki depremin etkilediği illerde evini, işyerini ve yakınlarını kaybeden depremzedelerin başka illere göçüdür.

Depremzedelerin bir kısmı geçici olarak yakınlarının yanında barınmak için göçtü. Bir kısmı ise devletin, STK'ların ve vatandaşların yine geçici olarak kendilerine tahsis ettiği yurt, otel ve evlerde kalmak için il değiştirdiler. Bir kısmı da başka illerde maddi imkanları elverdiği ölçüde kiralık evlerde kalıyorlar.

Deprem bölgesinden başka illere göçenlerin miktarının 1 milyon hane halkı olduğu tahmin ediliyor. Muhtemelen deprem bölgesine yeni yapılacak evlerden sonra bunlardan bir kısmı memleketlerine dönecek ama önemli bir kısmı dönmeyecek.

****

Son açıklamalara göre yıkılan veya acil yıkılması gereken, ağır hasarlı bağımsız birim sayısı 520 bin. Yıkılması gereken birim sayısının en az 700 bin olması bekleniyor.

TOKİ Başkanı Ömer Bulut, "TOKİ aracılığıyla 30 bin konutun bir yıl içinde yapılıp teslim edileceğini" açıklamıştı. Bu defa "ilk etapta 30 binin hazırlığını yaptık. İnşallah Haziran'a kadar 100 bine tamamlayacağız rakamı..." dedi.

Bizzat Cumhurbaşkanı Erdoğan "inşaatların yapımına da Mart ayının ortasında başlanacağı ve en geç bir yıl içinde tamamlanacağına" dair söz verdi.

Muharrem Sarıkaya Habertürk Gazetesindeki köşe yazısında 30 bin konut yapımı için gereken işçi sayısının 75 bin kişi olacağını; 1,8 Milyon m3 beton ve 432 Milyon kg demir gerektiği hesabıyla bu vaadin gerçekleşmesinin imkânsız olduğunu rakamlarla açıkladı.

Zaten hükümet İzmir'de 5 bin konut vaadini de yerine getirememiş, iki yılın sonunda ancak 2 bin 245 konut teslim edebilmiş. Van depremzedeleri için 99'ar m2'lik 15 bin konutun yapımı 9 sene sürmüş.

Türkiye'nin 700 bin konutu kısa sürede yapacak altyapısı ve insan gücü yok. Zaten deprem öncesinde inşaatlarda işini bilerek yapacak eğitimli usta bulunamıyordu. Yıkımların önemli bir kısmının ehil olmayan ustaların uygulama hatalarından kaynaklı olduğu görüldü. Şimdi bu insan gücünü yetiştirmek temel bir sorun olarak karşımızda.

Yani yeni yapılması gereken konutların tamamlanması yıllar sürecek.

Deprem öncesi Türkiye'de 7 milyon hane kiracı idi şimdi yeni yapım ve güçlendirme aşamasında buna 1 milyon hane dahaeklenmiş olacak.

***************************

KONUT FİYATLARI VE KİRALAR ÇOK ARTACAK

Başka illere göçen ve geçici olarak barınma imkânı bulan depremzedelerin bir süre sonra geldikleri yerde konut alımı veya kiralama talepleri ortaya çıkacak.

Zaten Türkiye'de son yıllarda konut fiyatları ve kira artışları fahiş oranlarda idi. Sadece son bir yılda Türkiye ortalaması konut fiyatları artışı %168 , kira artışları %173 olarak gerçekleşti.

Şimdi buna hem konut arzında düşüş ve hem de kiralık talebindeki artıştan kaynaklanan fiyatlarda yeni bir patlama daha eklenebilir.

Devlet halen %25 artış sınırlamasıyla mevcut kiracıları korumaya çalışıyor. Mevcut kiracılar için %25 sınırlaması da kiracı ile mülk sahiplerinin arasında milyonlarca dava açılmasına sebep oldu. Fakat yeni kiracıları koruyan bir sistem yok. Bu arz talep dengesiyle, kiralar çok artacak.

****

Deprem korkusuyla, özellikle İstanbul ve çevresindeki illerde, daha güvenilir semtlere ve daha sağlam olduğu düşünülen konutlara doğru da bir iç göç olmakta. Tabii konut arzı yetersiz olduğu için bu sebeple boşalan konutlar da yeni kiracılarla doluyor. Bu hareketlilik de kira ve konut fiyatlarını artırıcı etki yapıyor.

Maddi durumu elverişli olanların çoğunun zaten depreme dirençli konut ve işyerleri var. Tam güvenli olmayanlar da şimdi çaresine bakacaklar.

Fakat toplumumuzda orta sınıf erimiş durumda. Nüfusun %70'lik bir kesimi hiçbir şey yapamadığı için, ilk depremde enkaz altında kalma korkusu içinde çaresiz, korkmuş bir halde bekleyiş içinde.

Oturduğu evini güvenli bulmayan fakat deprem dirençli bir eve kiraya çıkamayan, böyle bir ev alamayan veya kentsel dönüşüm için gerekli parası olmayan bu kesimin ruh hali perişan.

Bu ruh hali depremin kendisi kadar yıpratıcı olabilir. İşte bu sebeple devletin acilen alması gereken tedbirler var.

***************************

ÇÖZÜM TEKLİFLERİ

Vatandaşlarımızın, makul ve erişilebilir fiyatlarla, güvenli konut ve işyerleri alabilmesi veya kiralayabilmesi lazım. Bunun için faydalı olabileceğini düşündüğüm tekliflerim şunlar:

1- Yabancılara konut satışı tüm ülkede derhal durdurulmalı ve en hızlı bir şekilde sığınmacılar ülkelerine gönderilmeli.

2- Mevcut yapıların ücretsiz olarak devlet kurumları veya belediyeler tarafından deprem güvenliği açısından tespiti ve sınıflandırılması yapılmalıdır. Acil yıkılması gerekenlerin yenilenmesi ve gerekenlerin güçlendirilmesi işi, devlet kontrolünde ve müteahhitlerin insafına bırakılmadan, özel finans modelleri ile de desteklenerek süratle bitirilmeli.

3- Deprem güvenlik sertifikası alamayan konutların kiralanması ve satışı yasaklanmalı. Bu sertifikalar 5 yılda bir yapılacak kontrollere göre yenilenmeli.

4- Sadece İstanbul'da 700 bin kiraya verilmeyen boş daire var. Boş olarak tutulan yüzbinlerce daire ile yazlıkların mutlaka kullanılır halde tutulmasını sağlayıcı tedbirler alınmalı.

5- Deprem bölgesinde yapılması planlanan 200 bin konut sayısı artırılmalı ve mümkün olan en hızlı bir şekilde (gerekli önlemleri de alarak) yapılmalı.

6- Büyükşehirlerden Anadolu'ya ve köylere geri göçün sağlanması için bütüncül bir planlama yapılmalı. İstanbul ve çevresindeki sanayi kuruluşlarının Anadolu'ya taşınmasını teşvik eden ve hatta zorlayan kurallar getirilmelidir.Kanal İstanbul, İstanbul Finans Merkezi gibi İstanbul'daki nüfus yoğunluğunu artırıcı her türlü projeye son verilmesi gerekir.

7- Hiçbir hal ve şartta İmar Affı (İmar Barışı) düzenlemesi yapılamayacağı Anayasa hükmü haline getirilmelidir.

 

Ruhittin Sönmez

27 Şubat 2023

Bu içerik size ne hissettirdi?

  • 0
    SEVDİM
  • 0
    ÜZÜLDÜM
  • 0
    KIZDIM
  • 0
    ŞAŞIRDIM
  • 0
    BEĞENDİM
  • 0
    BEĞENMEDİM
  • 0
    GÜLDÜM
  • 0
    ALKIŞ

Yorumlar (0)

Bu içerik ile ilgili henüz yorum yazılmamış

Ruhittin Sönmez Diğer Yazıları

19
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)" adlı köşe yazısı. Devamı

16
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)" adlı köşe yazısı. Devamı

09
KASIM

2026

Bir eski bakanın hikayesi

Ruhittin Sönmez'in “Bir eski bakanın hikayesi" adlı köşe yazısı. Devamı

05
KASIM

2026

Organize suç yapılanması tespit edildiyse...

Ruhittin Sönmez'in “Organize suç yapılanması tespit edildiyse..." adlı köşe yazısı. Devamı

02
KASIM

2026

Neyi niçin nasıl yazıyorum?

Ruhittin Sönmez'in “Neyi niçin nasıl yazıyorum?" adlı köşe yazısı. Devamı

30
EKİM

2026

Yetkisi çok ama sorumlu değil

Ruhittin Sönmez'in “Yetkisi çok ama sorumlu değil " adlı köşe yazısı. Devamı

26
EKİM

2026

Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi

Ruhittin Sönmez'in “Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi" adlı köşe yazısı. Devamı

22
EKİM

2026

Çürüyen dokular

Ruhittin Sönmez'in “Çürüyen dokular" adlı köşe yazısı. Devamı

19
EKİM

2026

Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı

Ruhittin Sönmez'in “Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı" adlı köşe yazısı. Devamı

12
EKİM

2026

Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu

Ruhittin Sönmez'in “Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu" adlı köşe yazısı. Devamı

İlgili Haberler

Bu düzenlemeyle önüne geçilecek
Bölgesel

Bu düzenlemeyle önüne geçilecek

Kira artışlarına karşı alınan önlemler devam ediyor. 'Hayalet ev' uygulamasıyla yüksek kira taleplerine vergi getiriliyor

Ev kiraları düzenlemesi uzatılıyor
Bölgesel

Ev kiraları düzenlemesi uzatılıyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum dün akşam TRT Haber ekranlarında merak edilen konuları değerlendirdi.

Ev alım satımında dikkat çeken gerileme! İşte son rakamlar
Ekonomi

Ev alım satımında dikkat çeken gerileme! İşte son rakamlar

Türkiye genelinde konut satışları, Ekim 2026’da geçen yılın aynı ayına göre yüzde 23,3 azalarak 131 bin 72’ye geriledi. İkinci el konut satışlarında yüzde 28,5’lik düşüş yaşanırken, yabancılara yapılan satışlarda sınırlı artış görüldü. İş yeri satışları ise yüzde 12,6 azaldı.

Murat Kurum’dan Kentsel Dönüşüm ve Sosyal Konut Açıklaması: “2028’de Teslim Edeceğiz”
Siyaset

Murat Kurum’dan Kentsel Dönüşüm ve Sosyal Konut Açıklaması: “2028’de Teslim Edeceğiz”

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, partisinin grup toplantısı öncesinde gazetecilerin sorularını yanıtladı. Kentsel dönüşüm, sosyal konut ve deprem konutlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kurum, belediyelerle iş birliği mesajı verdi. Sosyal konut projelerinde yaklaşık 80 bin konutun tamamlanma aşamasına geldiğini belirten Kurum, konutların 2028 yılında vatandaşlara teslim edileceğini söyledi.

Özdağ’dan Yeni Anayasa ve İmralı’daki Konut Açıklaması
Siyaset

Özdağ’dan Yeni Anayasa ve İmralı’daki Konut Açıklaması

Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ, düzenlediği “Türk Milleti Basın Toplantısı”nda eğitimden tarıma, yeni anayasa tartışmalarından Sincar’daki PKK unsurlarının silah bırakma sürecine kadar gündemdeki başlıklara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Özdağ, yeni anayasa tartışmalarına tepki gösterirken, İmralı’da Abdullah Öcalan için yapıldığı belirtilen konuta ilişkin de açıklamalarda bulundu.

TOKİ Burdur'da konut ve iş yerlerini satıyor! İşte satış takvimi
Bölgesel

TOKİ Burdur'da konut ve iş yerlerini satıyor! İşte satış takvimi

Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), Burdur'un Ağlasun, Bucak, Çavdır ve Merkez ilçelerinde bulunan 5 konut ile 7 iş yerini açık artırmayla satışa sunacak. 19-20 Ağustos tarihlerinde gerçekleştirilecek müzayedede alıcılara 120 aya varan vade imkânı da sağlanacak.