İslam'ın şartları

İslam dininin şartlarını bazı din bilimciler şöyle sıralıyor: 1- Adalet (Adil olmak) 2- Emanet (Güvenilir olmak) 3-  Ehliyet (Ehil kişileri göreve getirmek) 4- Maslahat (Kamu yararını gözetmek) 5- Meşveret (Danışarak iş yapmak)

Bu şartlar bizzat Allah tarafından Kur'an'ı Kerim'de bildirilmiş. "Birinci şart için Nahl Suresi 90. Ayet İkincisi için Nisa Suresi 58. Ayet, Üçüncüsü için Muminun Suresi 8. Ayet, Dördüncüsü için Nisa Suresi 135. Ayet, Beşincisi için Şura Suresi 38. Ayet kaynak olarak alınmıştır."

Bunların yerine sadece "namaz, oruç, hac, zekat" gibi ibadetleri öne çıkaranların, sayılan bu şartları unutturmasına izin vermemek lazım.  Namaz, oruç, hac, zekat ve infak ibadettir.

Bu asla ibadetler önemsiz demek değildir. Bu ibadetler kişiye yukarıdaki beş şartı öğretir. 

İbadetler onları gereğince yapan kişilerin İslam'ın şartlarını özümsemesine yardımcı olur. Buna yaramayan ritüellere ibadet demek doğru olmaz.

Allah, "Ya Muhammed! Sen elbette yüce bir ahlâk üzeresin" (Kalem, 4) diyor. 

Hz. Peygamber "ben güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildim" buyuruyor. "Güzel ahlak" başka toplumlarda da vardır. Ancak Hz. Peygamber'in yaşayışı ve sözleriyle tamamladığı ahlak seviyesine erişmek için gereğince yapılan ibadetlere ihtiyaç vardır.

 ****

Kelime-i Şehadet ise bir iman şartıdır. "Allah'tan başka İlah yoktur. Muhammed O'nun kulu ve elçisidir" dediği halde para ve güce tapanlar var. Hz. Peygamberin yerine "doğrudan Allah'tan mesaj veya ilham aldığını" söyleyen birilerini öne çıkaranlar da var. Bunların İslam inancında olduğu söylenemez. 

Fatiha Suresi'nde geçen "İyyake'nabudu ve iyyake'nestain = (Ey Allah'ım!) Ancak Sana kulluk/ibadet eder ve ancak Senden yardım dileriz" diye her namazımızın her rekatında söz vermemiz isteniyor.

Demek ki, halkının Hz. Musa'ya "Sen haklısın Ya Musa ama bizim karnımızı Firavun doyuruyor!" dediği gibi düşünmek insanı imanlı yapmıyor. 

*********************************

ADİL VE DOSDOĞRU OLMAK

Müslümanlar olarak Ramazan ayında oruç tutarak bedenimizin bazı ihtiyaçlarını kısıtlıyoruz. Mademki Allah'ın bizim aç, susuz kalmamıza ihtiyacı yok, oruç'tan maksat belli: Bedeni ihtiyaçlarımızı kısıtlamak suretiyle aslında nefsimizi terbiye etmeye çalışıyoruz.

****

Kur'an'da "İnnallahe ye'mürü bi'l-adli..." yani "Allah adaleti emreder..." buyruluyor.

Hud suresi 112'de, "Emrolunduğun gibi dosdoğru ol" deniyor. Bunlar açık ve kesin buyruklar...

Siyasi iktidarı ele geçirmek, iktidarda iseniz ne pahasına olursa olsun orada kalmak, devletin gücü ve imkanlarını kişisel olarak kullanmak, kamu malını şahsı veya yakınlarına aktarmak, yargı erkini siyasi rakiplerini sindirmek için kullanmak bu kesin buyruklara aykırıdır.  Bunlar ve nefse hoş gelen diğer günahlardan korunmak için de oruç ve namazlarımız etkili olmalı. 

İbadetlerimiz, bu günahlara zemin hazırlayan, yalan söylemek, iftira ve hakaret etmek, seçim rüşveti vermek gibi diğer günahlardan da sakındırmalı.

Allah'ın buyrukları doğrultusunda yazılan bu sözlerin muhatabı sadece böyle günahları işleyenlerden ibaret değil. 

Bu tür günahları işlediğini bildikleri halde bunlara destek veren, gücünü artıran, yardımcı olanlar da Allah'ın emrine karşı gelmiş sayılırlar.

Çünkü Allah, "Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve doğrularla beraber olun. (Tevbe, 119)" diye uyarıyor.

"Bizi görünüşleriyle, ibadetleriyle, sık sık dillerinden düşürmedikleri Allah ile aldattılar" demenin ahirette bir faydası olmayabilir. 

·       Adil olmayan, kamu görevlerini güvenilir olmayan kişilere devreden, 

·       Millete hizmet makamlarına ehliyetli/ liyakatli insanlar yerine "bizden" dedikleri liyakatsiz insanları getirenler, 

·       Kamu yararı yerine belli kişi ve kesimlerin menfaatini gözetenler ve 

·       Ortak akıl (meşveret) yerine bir kişinin aklına tabi olanların Müslüman olup olamayacağını değerlendirmeye çalıştığımda ürperiyorum.

*********************************

AHLAKSIZ DİNDARLIK

Taha Akyol "Ne uzun gazetecilik hayatımda ne de tarih okumalarımda "ahlaksız dindarlık" diye bir kavram duymamıştım, yoktu. Hatta, aksine, dindar insanların daha hakkaniyetli olacağı, haksız kazançtan, kul hakkından sakınacağı yolunda yaygın bir güven vardı.  İktidar son on yılda bunu yıktı" diyor.

****

Gerçek dindar ahlaklı olur.  Ancak "Ahlaksız dindarlık" toplumumuzun her kesiminde yaygın. Evinizde bir tadilat yaptıracağınız ustadan, pazarda sebze meyve aldığınız manavdan, mahallenizde alışveriş yaptığınız bakkaldan, komşunuzdan, iş arkadaşınızdan ne kadar eminsiniz? 

Hangi meslek grubuna daha çok güvenirsiniz? Doktordan, avukattan, esnaftan, imamdan, öğretmenden, siyasetçiden, bürokrattan, taksi şoföründen... Hangisi için "daha güvenilirdir" diyebiliyoruz?

Müslüman olmayan ülkelerin kendi kutsal günlerinde, Noel'de, Yortu ve Şükran günlerinde, o ülkelerde mağazalar büyük fiyat indirimleri yapar. Bu bayramlarını insanlar doya doya kutlayabilirler. 

Bizde ise Ramazan ayında, dini bayramlarda neden iğneden ipliğe, ekmekten ete her şeye zam geliyor? İnsan sağlığına zararlı malzemeleri satmak, gerekmeden zam yapmak veya malzemeden çalmak gibi eylemler neden bu kadar yaygınlaşıyor?

Müslüman olmayan ülkelerde "çalıyorlar ama çalışıyorlar" diyen bir halk yok. Kamunun bir dolarının hesabını soran halklar bunlar. Ama ülkemiz "bizim hırsızımız iyidir" diyen "Müslümanlar" ülkesi.

Sonuçta "ahlaksız dindarlık" hem toplumumuzu çürütüyor ve hem de imanımızı bozuyor. Bu da bizi fakirleştiriyor, nimetlere erişmemizi güçleştiriyor.

Rad suresi (Türkçesi: Gök gürültüsü bölümü) 11. Ayeti hatırlıyorum: "Bir toplum kendini değiştirmedikçe Allah onların durumunu değiştirmez..."

Hepimizi sarsması gereken bir ayet ile bitirelim: "Ey iman edenler iman edin." (Nisa Suresi 136)

****

NOT: Her sene Ramazan ayında gündeme gelen "sakız çiğnemek orucu bozar mı?" türü sorulara cevap aramak yerine, geçen yıl Ramazan ayında yazdıklarımdan bir kısmını tekrar paylaşmayı yararlı buldum. 

Bütün okuyucularımın mübarek Ramazan ayını kutluyor, huzur, mutluluk ve berekete vesile olmasını diliyorum.

03.03.2025

Ruhittin Sönmez