Burak Çetiner

'Su içsem yarıyor' demek kolay, gerçekler daha derin

Burak Çetiner'in ''Su içsem yarıyor' demek kolay, gerçekler daha derin' adlı köşe yazısı....

Bir diyetisyen olarak polikliniğimde en sık duyduğum cümlelerden biri şudur: “Hocam ben su içsem yarıyor.”

Bu cümle, çoğu zaman kişinin çaresizliğini, geçmiş diyet hayal kırıklıklarını ve bedenine karşı gelişen güvensizliği anlatır. Ancak bilimsel açıdan baktığımızda, suyun tek başına kilo aldırması mümkün değildir. Asıl mesele, bu düşüncenin arkasında yatan metabolik ve davranışsal gerçeklerdir.

Su Değil, Sistem Kilo Aldırır

Su sıfır kaloridir. Enerji içermeyen bir maddenin yağ olarak depolanması fizyolojik olarak mümkün değildir. Ancak “su içsem yarıyorum” diyen birçok bireyde, aslında ödem, insülin direnci, hormonal dalgalanmalar ve bağırsak sorunları birlikte görülür. Tartıda artan rakam çoğu zaman yağ değil, vücudun tuttuğu sudur.

Özellikle yüksek tuz tüketimi, yetersiz protein alımı ve düzensiz öğün saatleri; vücudu suyu tutmaya zorlar. Bu da kişinin “su bana yarıyor” algısını güçlendirir.

Metabolizma Yavaş Değil, Koruyucudur

Bir diğer yaygın inanış, metabolizmanın “bozulduğu” yönündedir. Oysa metabolizma bozulmaz; adaptasyon gösterir. Uzun süreli düşük kalorili diyetler, sık aç kalmalar ve ani kilo kayıpları; vücudu koruma moduna sokar. Bu durumda vücut, gelen her şeyi daha verimli kullanmaya çalışır ve su tutulumuna eğilim artar.

Bu da bireyin, çok az yese bile kilo aldığını düşünmesine neden olur.

Ödem ile Yağı Ayırt Etmek Gerekir

Kadınlarda adet döngüsü, stres, yetersiz uyku ve hormonal değişimler; özellikle bel, karın ve bacaklarda şişkinliğe yol açabilir. Bu şişkinlik çoğu zaman yağ sanılır. Oysa birkaç gün içinde kaybolabilen bu değişim, gerçek kilo artışı değildir.

Diyetisyen yaklaşımı burada devreye girer:

Tartıdaki sayı tek başına bir anlam ifade etmez.

Az Yemek Her Zaman Doğru Yemek Değildir

“Su içsem yarıyor” diyen birçok kişinin beslenmesine baktığımızda; gün içinde çok az ama düzensiz yediklerini, protein ve liften fakir beslendiklerini görürüz. Bu tarz bir beslenme, kan şekerini dalgalandırır ve vücudu depolamaya daha yatkın hâle getirir.

Aslında sorun, fazla yemek değil; yanlış zamanlama ve dengesizliktir.

Bu Düşünce En Çok Motivasyonu Yıpratır

“Su içsem yarıyor” inancı, kişiyi baştan yenilmiş hissettirir. Denemeden vazgeçmek, bedeni suçlamak ve süreci sabote etmek bu düşüncenin doğal sonucudur. Oysa doğru analiz, kişiye özel plan ve sabırla; bu algının yerini kontrol hissi alabilir.

Su kilo aldırmaz. Ama yanlış beslenme düzeni, stres, hormonlar ve geçmiş diyetler vücudu su tutmaya zorlayabilir. Bu tabloyu anlamadan yapılan her diyet, kişiyi aynı noktaya geri getirir.

Bir diyetisyen olarak her zaman şunu söylerim:

Bedeniniz size karşı değil; sizi korumaya çalışıyor. Onu suçlamak yerine anlamayı seçin.