Burak Çetiner

Verdiği kiloları koruyamayanlar dikkat

Burak Çetiner'in 'Verdiği kiloları koruyamayanlar dikkat' adlı köşe yazısı...

Zor Olan Kilo Vermek Değil, Verdikten Sonra Korumaktır

Kilo vermek çoğu kişi için büyük bir başarı gibi görünür. Tartıda eksi rakamları görmek motive edicidir; kıyafetlerin bol gelmesi, çevreden gelen olumlu yorumlar özgüveni artırır. Ancak bir diyetisyen olarak şunu net söyleyebilirim: Asıl sınav kilo verdikten sonra başlar. Çünkü verilen kilonun korunamaması, yalnızca irade meselesi değil; fizyolojik, psikolojik ve davranışsal bir süreçtir.

Vücut Kilo Kaybını “Tehdit” Olarak Algılar

Kilo kaybı sonrası vücutta metabolik bir adaptasyon gelişir. Bazal metabolizma hızı düşer, iştah hormonları (özellikle ghrelin) artar, tokluk sinyalleri zayıflayabilir. Yani vücut, kaybedilen kiloyu geri almak için adeta alarm verir. Bu noktada “diyeti bıraktım, normal besleniyorum” yaklaşımı çoğu zaman hızlı geri kilo alımıyla sonuçlanır.

Bu nedenle korunma dönemi, diyetin bittiği değil; diyetin evrildiği dönemdir.

Koruma Listesi Diye Bir Şey Yoktur

En sık yapılan hatalardan biri, “koruma diyeti” adı altında kişiye tamamen yabancı, kuralsız ya da aşırı serbest bir beslenme düzenine geçmektir. Oysa korunma süreci; kilo verme döneminde öğrenilen davranışların daha esnek ama kontrollü halidir.

Bu dönemde amaç:

• Sürekli kalori saymak değil,

• Vücudun açlık–tokluk sinyallerini yeniden tanımak,

• Porsiyon algısını kalıcı hale getirmektir.

Rutin, Korumadaki Gizli Kahramandır

Kilo korunmasında en güçlü faktörlerden biri rutindir. Öğün saatlerinin tamamen dağılması, hafta içi–hafta sonu farklarının abartılması ya da sık “kaçamak telafisi” yapılması, zamanla kilo artışını kaçınılmaz hale getirir.

Koruma sürecinde:

• Ana öğünlerin atlanmaması,

•Protein alımının sürdürülebilir şekilde devam etmesi,

•Haftalık değil, günlük denge anlayışının benimsenmesi

kritik öneme sahiptir. Bir gün fazla yemek, ertesi gün aç kalmayı gerektirmez; bu döngü sadece metabolik stresi artırır.

Psikoloji Masadan Kaldırılmamalıdır

Kilo verdikten sonra birçok kişi kendini “özgür” hisseder. Ancak bu özgürlük, çoğu zaman eski alışkanlıkların sessizce geri dönmesine zemin hazırlar. Özellikle duygusal yeme davranışı kontrol altına alınmadıysa, stresli dönemler ilk geri kilo alımının başladığı anlardır.

Bu nedenle korunma süreci yalnızca beslenme değil; farkındalık sürecidir. “Neden yiyorum?” sorusunu sormayı bırakmak, verilen kiloyu riske atmak demektir.

Tartı Tek Ölçüt Değildir

Koruma döneminde her gram artışı panikle karşılamak, sürecin sürdürülebilirliğini bozar. Vücut ağırlığı; su tutulumuna, adet döngüsüne, egzersize ve stres düzeyine bağlı olarak dalgalanabilir. Burada önemli olan trenddir, tek bir sayı değil.

Bir diyetisyen olarak danışanlarıma her zaman şunu söylerim: “Kontrol, takıntı demek değildir.”

Kilo vermek bir hedef, korumak ise bir yaşam becerisidir. Eğer kilo verme süreci doğru öğretilmiş, gerçekçi ve kişiye özel ilerlemişse; korunma bir mücadeleye dönüşmez. Ancak hızlı çözümlerle, yasaklarla ve sürdürülemez listelerle verilen kilolar, çoğu zaman geri gelmeye mahkûmdur.

Gerçek başarı, tartıda değil; aynı kiloda kalabildiğiniz aylarda ölçülür. Ve bu başarı, doğru rehberlikle mümkündür.