Ruhittin Sönmez

Yapılması gerekenler belli de...

Ruhittin Sönmez'in 'Yapılması gerekenler belli de...' adlı köşe yazısı

Ruhittin Sönmez

Cumhuriyet Halk Partisinin “İkinci Yüzyıla Çağrı” başlıklı toplantısına çok önemli uzmanlar katıldılar, değerli fikirlerini paylaştılar.

Programda konuşan CHP’nin ekonomi kurmayları Faik Öztrak, Selin Sayek Böke’nin ve yeni ekonomi danışmanı Daron Acemoğlu’nun konuşmalarını dinledim.

Faik Öztrak “Fert başına gelirimizi 20 bin doların üstüne çıkarma” vaadini gerçekleştirecek unsurları şu başlıklarla açıkladı:

“Demokrasisi, kurumları ve kuralları güçlü bir Türkiye… Üreterek zenginleşen rekabetçi bir Türkiye… Zenginliği adil paylaşan bir Türkiye… Temiz ve yeşil bir Türkiye…”

“Neden kurumları ve kuralları güçlü Türkiye? Güçlü bir demokrasi, kurum ve kurallar; toplumda can ve mal güvenliğini, istikrar ve huzuru sağlar. Yatırımı, istihdamı, aşı, işi artırır. Zenginliğin önünü açar.”

Bu açıklamayı ve Öztrak’ın “BİZE KRAL DEĞİL, KURAL GEREK” sözünü çok beğendim.

****

CHP toplantısında konuşanlardan biri de dünyanın önde gelen ekonomistlerinden Prof. Dr. Daron Acemoğlu idi. Daron Acemoğlu gelir dağılımı eşitsizliği, verimli büyüme, ifade özgürlüğü, yolsuzluk, işsizlik ve yeni bir teknolojik atılım yapma ihtiyacı gibi konuları içine alan bir sunum yaptı.

Daron Acemoğlu ekonomi alanında Nobel ödülü alması muhtemel görülen, dünyada saygı duyulan bir bilim adamımız.

Bir arkadaşım bu ünlü ekonomistin sunumunu büyük beklenti içinde izlemiş. Biraz da hayal kırıklığı ile “Daron Acemoğlu sunumunda yeni ve bilmediğimiz bir şey söylemedi” dedi.

*************************

SİHİRBAZ VE SİHİRLİ DEĞNEK YOK!

İçinde bulunduğumuz ekonomik buhran o kadar derin ki… Toplum olarak sihirli çözümler ve sihirbaz yöneticiler beklentisi içindeyiz.

Oysaki sorunlarımızın çözümü için sihirli değnek yok. Akıl ve bilim çerçevesinde istikrarlı ve gerekirse acıtıcı tedbirlerle bu sarmaldan çıkabileceğiz.

Esasen bunların ne olduğunu bütün uzmanlar biliyor. Hatta iktidardakilerin çoğu da biliyor. Ama iktidarın bu çözüm yöntemlerini uygulama iradesi yok. Çünkü ekonomist olduğunu iddia eden tek adamın iradesine teslim olmuş durumdalar. Yaptıkları yanlışlardan dönemiyorlar.

AKP iktidarının ekonomi kadrosu kendi tarihlerinin de en zayıf ekibi. Maliye ve Hazine Bakanının ekonomi tahsili yok. Merkez Bankası Başkanı hiç Merkez Bankası tecrübesi yokken başkan oldu. Bunların alt kadroları ve ekonomiyle alakalı önemli kurumların başına da hep liyakatsiz ama Saraya sadakati olanlar atandı.

Buna karşılık 6’lı Masada buluşan partilerin çok değerli ekonomi kurmayları var. Bu kadar iyi yetişmiş kadroya ilaveten akıl ve bilim ne diyorsa onu yapma iradeleri var.

*************************

SÜRPRİZ, ALIŞILMADIK, HETERODOKS YÖNTEMLER

2022 yılı içinde, CHP’nin bu toplantısına benzer şekilde, İYİ Parti ekonomi alanında iki önemli çalıştay yaptı. Bu toplantılarda konuşan ekonomi kurmayları Prof. Dr. Bilge Yılmaz, Ümit Özlale, Erhan Usta ile akademisyen ve bürokrat diğer uzmanların konuşmalarında da sürpriz ve heterodoks çözümler görmemiştik.

Olayı bilimsel ve veriye dayalı analizler yaparak değerlendiren bilim adamları ve uzmanların ürettikleri çözümler “şapkadan tavşan çıkarır gibi” sürpriz, alışılmadık, heterodoks yöntemler olmuyor.

Dünyanın çoğu ülkesinde yaşanmış tecrübeler, bilimsel yöntemlerle analiz edilip yayınlanıyor. Benzer durumlarda alınması gereken tedbirlerin ne olduğu uzmanlarca biliniyor.

Faik Öztrak’ın, Daron Acemoğlu’nun söylediklerinin birçoğunu, ben dahil, çok sayıda kişi söyledi ve yazdı.

Elbette bazen “karenin dışında düşünmek” denilen yönteme başvurulabilir. Ancak bu bilimsel düşünce ve yöntemden uzaklaşmak değil, bazen alışılmış kalıpların dışında ama mutlaka yine bilimsel yöntemler içinde çözüm aramayı ifade eder.

Yanlışlığı defalarca ispatlanmış “faiz sebep, enflasyon sonuçtur” gibi hiçbir bilimsel temeli olmayan ve bilim çevrelerinin kabul etmediği saçma teoriler peşinde gitmenin maliyeti ağır oluyor.

*************************

DEMOKRASİ, HUKUK, BİLİM, LİYAKATA ÖNCELİK

Daron Acemoğlu sunumunda “Türkiye’nin temel problemi devlet güçlü olsa bile toplum güçsüz kalıyor. Toplum güçsüz olduğu için devletin kurumları iyileşmiyor. Bu yüzden demokrasi, sivil toplum, ifade özgürlüğü Türkiye için çok önemli" dedi.

“2006'dan sonra yolsuzluk artıyor, reformlar tam tersine gidiyor. Türkiye 2006’dan beri düşük kaliteli büyümekte. Malezya, Meksika, Çin gibi ülkeler; Türkiye'den çok daha ilerideler, daha fazla teknoloji içeren ürün ihraç ediyorlar ve fark giderek artıyor” dedi.

Yolsuzluk ve AB normlarından uzaklaşmanın sonucunun verimsiz bir ekonomi olması dikkat çekici değil mi?

Daron Acemoğlu’nun şu tespitlerine yanlış diyebilir miyiz?

“Düşük kaliteli, verimsiz büyümenin en önemli unsurlarından biri de Türkiye'nin kaynaklarını özellikle insan kaynakları doğru kullanmaması. Eğitim düzeyi ve eğitim kalitesi çok kötü durumda.”

“Teknolojiye yatırım yapmamak, verimsiz büyüme, insan kaynaklarını doğru kullanmamak… Bunun çok net bir sonucu var: Düşük verimli istihdam, düşük ücret düzeyi, yoksulluk. Türkiye'de olan gelir de çok eşitsiz bir şekilde dağılıyor.”

“Devletin ve toplumun güçlerinin bir denge içinde olması gerekiyor. Bu denge olmadığında; demokrasi, özgürlük ve yüksek kaliteli büyüme mümkün değil.”

Bunları benim gibi birileri yazdığında kavramlar soyut olduğu için önemi anlaşılmayabilir.

Çünkü vatandaşlarımızın üçte ikisinin Türkçe seviyesi orta düzey ve altında. Bu vatandaşlarımız soyut kavramları,deyimleri, atasözlerini, hiciv ve nüktelerdeki mesajları anlayamıyor. Neden-sonuç ilişkisi kuramıyor.

Ama Daron Acemoğlu, Bilge Yılmaz vd ciddi ekonomistlerimizin anlattıklarını devleti yönetenlerin ve yönetmeye talip olanların iyi anlaması ve içselleştirmesi gerekiyor:

Çünkü demokrasi, hukuk, adalet, ifade özgürlüğü, sivil toplum ne kadar gelişirse; devlet güçleri arasında denge ve denetim mekanizmaları ne kadar iyi çalışıyorsa o kadar zenginiz, o kadar güvenli, mutlu ve huzurluyuz.

Yani demokrasi ve hukuk, eğitim sisteminin iyileştirilmesi, liyakat ve ehliyetli kadrolar bizim için birer fantezi değil, ekmek meselesidir.

 

Ruhittin Sönmez

05 Aralık 2022

Bu içerik size ne hissettirdi?

  • 0
    SEVDİM
  • 0
    ÜZÜLDÜM
  • 0
    KIZDIM
  • 0
    ŞAŞIRDIM
  • 0
    BEĞENDİM
  • 0
    BEĞENMEDİM
  • 0
    GÜLDÜM
  • 0
    ALKIŞ

Yorumlar (0)

Bu içerik ile ilgili henüz yorum yazılmamış

Ruhittin Sönmez Diğer Yazıları

19
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)" adlı köşe yazısı. Devamı

16
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)" adlı köşe yazısı. Devamı

09
KASIM

2026

Bir eski bakanın hikayesi

Ruhittin Sönmez'in “Bir eski bakanın hikayesi" adlı köşe yazısı. Devamı

05
KASIM

2026

Organize suç yapılanması tespit edildiyse...

Ruhittin Sönmez'in “Organize suç yapılanması tespit edildiyse..." adlı köşe yazısı. Devamı

02
KASIM

2026

Neyi niçin nasıl yazıyorum?

Ruhittin Sönmez'in “Neyi niçin nasıl yazıyorum?" adlı köşe yazısı. Devamı

30
EKİM

2026

Yetkisi çok ama sorumlu değil

Ruhittin Sönmez'in “Yetkisi çok ama sorumlu değil " adlı köşe yazısı. Devamı

26
EKİM

2026

Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi

Ruhittin Sönmez'in “Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi" adlı köşe yazısı. Devamı

22
EKİM

2026

Çürüyen dokular

Ruhittin Sönmez'in “Çürüyen dokular" adlı köşe yazısı. Devamı

19
EKİM

2026

Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı

Ruhittin Sönmez'in “Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı" adlı köşe yazısı. Devamı

12
EKİM

2026

Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu

Ruhittin Sönmez'in “Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu" adlı köşe yazısı. Devamı

İlgili Haberler

Yıldırım Kaya Samsun’dan Seslendi: “Samsun’un Kaderi İşsizlik, Yoksulluk ve Umutsuzluk Değildir”
Siyaset

Yıldırım Kaya Samsun’dan Seslendi: “Samsun’un Kaderi İşsizlik, Yoksulluk ve Umutsuzluk Değildir”

CHP Genel Başkan Yardımcısı Yıldırım Kaya, Cumhuriyet Halk Partisi Parti Okulu çalışmaları kapsamında Samsun’da düzenlenen İl Yönetici Eğitimine katıldı.

Mansur Yavaş CHP’den İstifa Etti: Ankara’da Sekiz İlçe Belediye Başkanı da Ayrıldı
Siyaset

Mansur Yavaş CHP’den İstifa Etti: Ankara’da Sekiz İlçe Belediye Başkanı da Ayrıldı

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, Cumhuriyet Halk Partisi üyeliğinden istifa ettiğini ve siyasi yoluna bağımsız olarak devam edeceğini açıkladı. Yavaş’ın kararının ardından Ankara’daki sekiz ilçe belediye başkanı da CHP’den ayrıldıklarını duyurdu.

CHP Burdur İl Yönetimi İlk Resmi Toplantısını Gerçekleştirdi
Bölgesel

CHP Burdur İl Yönetimi İlk Resmi Toplantısını Gerçekleştirdi

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Merkez Yönetim Kurulu tarafından onaylanarak göreve başlayan yeni CHP Burdur İl Yönetim Kurulu, İl Başkanı Recep Mutlucan başkanlığında ilk resmi toplantısını CHP Burdur İl Başkanlığı binasında gerçekleştirdi.

CHP Bucak teşkilatı bayramlaşma programında bir araya geldi
Bölgesel

CHP Bucak teşkilatı bayramlaşma programında bir araya geldi

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Bucak İlçe Başkanlığı tarafından Kurban Bayramı dolayısıyla bayramlaşma programı düzenlendi.

CHP Burdur’dan kurultay çağrısı “Partimizin iradesi tartışma konusu yapılamaz”
Bölgesel

CHP Burdur’dan kurultay çağrısı “Partimizin iradesi tartışma konusu yapılamaz”

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Burdur İl Başkanlığı, parti gündemindeki tartışmalara ilişkin yazılı bir basın açıklaması yayımladı.

Özgür Özel’den Sert Mesaj: "Baba Ocağına Sahip Çıkmak İçin Direnişteyiz”
Siyaset

Özgür Özel’den Sert Mesaj: "Baba Ocağına Sahip Çıkmak İçin Direnişteyiz”

Özgür Özel, CHP’nin 38’inci Olağan Kurultayı hakkında verilen kararın ardından CHP Genel Merkezi önünde partililere ve kamuoyuna seslendi