Ramazan Canural

Zincir Marketler

Ramazan Canural'ın 'Zincir Marketler' adlı köşe yazısı

Ülkenin her tarafına yayılmış zincir market sayısı aslında dört. Ülke çapında her birinin şube sayısı ise on binleri geçiyor. Türkiye’nin en ücra köşelerine kadar şube açtılar. Ülkeye öyle bir kök saldılar ki, onların yüzünden kapanmadık bakkal ve semt marketi kalmadı. Ele geçirdikleri piyasa tekelleşmesi sayesinde artık istedikleri malın fiyatını fırlatmaya güçleri yetiyor. Bu hafta şekeri fırlatalım mı, tamam, fırlatalım. Fırlatıyorlar. Haftaya soğanı, öbür haftaya patatesi…
Hükümetin ülke çapında açılmasını sağladığı bin civarındaki Tarım-Kredi marketi ise zincir marketlerin yanında ancak garnitür niteliğinde.
Direk olarak üreticiden aldıkları ürünleri aldıklarının on on beş katına satmaya güçleri yetiyor. Enflasyon ve piyasa dalgalanmalarının çok olduğu zamanlarda bunlara gün doğuyor. İstedikleri fiyatı yazıyorlar. Çalışanlar, etiket değiştirmekten, yorgun düşüyorlar.
Dolar aynı, mazot aynı, altın düşmüş, bir bakıyorsun filanca ürün piyasadan çekilmiş. Bulunamıyor. Çünkü birileri onun üstünden vurgun vurmak istiyor. Bu hafta ay çiçek yağı azalmış haftaya bulunamayacakmış, bir balon bir yalan, hurra! Vatandaş ay çiçek yağına hücum… Beşer, onar tane alanlar mı dersin, evinde stok edenler mi dersin!
Böylesi bir ortamda ise ay çiçek yağına istediğin fiyatı yaz. Nasıl olsa vatandaş keklik gibi avlanmaya hazır.
Doksanlı yıllarda zayıf koalisyon hükümetleri vardı. Üflesen yıkılacak gibiydiler. O zamanlar Babıâli’deki medya patronları istedikleri hükümeti sallar, hatta yıkarlardı. Şimdi de, emin olun, bu marketler biraz zayıf görseler, gözlerine kestirseler, yine hükümet yıkıp hükümet kurduracak hale geldiler. Aslında bu kadar meydanı boş bırakmak, bunların istediği gibi at oynatmasına göz yummak hiç de doğru değil. Hem vatandaş açısından hem de hükümetler açısından. Ama Türkiye o kadar büyük ve sorunlu bir ülke ki, hükümetlerin şeytan taşlamaktan, salâvat getirmeye fırsatları olmuyor belki de…
Çünkü çok iyi hatırlıyorum 7-8 yıl önce ortalıkta bir söylenti dolaşıyordu. Hükümet zincir market sayısını kısıtlayacak, her yere zincir market açılamayacak, ancak yerleşim alanlarının bilmem kaç kilometre dışına izin verilecek diye. Amaç da merkezde bulunan küçük market ve bakkalları korumaktı. Arkası gelmedi. Gelmedi ama, olması gereken, yine de belki bu. Fakat bundan sonra yapsan ne olacak, atı alan Üsküdar’ı geçmiş