MOLDOVA’DAN GAGAVUZ TÜRKLERİNİN ÖZERKLİK HAKLARINI TARTIŞMAYA AÇAN KARAR

Moldova Anayasa Mahkemesi’nin Gagavuzya’nın seçim yetkilerine ilişkin kararı, yalnızca seçim sistemini değil, 1994 yılında tanınan özerk statünün geleceğine ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.

Moldova Anayasa Mahkemesi’nin Gagavuzya Özerk Bölgesi’nin seçim süreçlerine ilişkin verdiği karar, ülkenin merkezi yönetimi ile Gagavuzya arasındaki yetki paylaşımında önemli bir değişikliğe işaret ediyor. Karar, Gagavuz Türkleri arasında endişeyle karşılanırken, Avrupa, Türkiye ve dünyanın farklı ülkelerinde yaşayan Gagavuz diasporası tarafından da yakından takip ediliyor.

Mahkemenin kararıyla birlikte Gagavuzya’nın kendi Merkez Seçim Komisyonu aracılığıyla seçimleri düzenleme yetkisi sona ererken, seçimlerin bundan sonra Moldova’nın ulusal seçim mevzuatı ve Merkezi Seçim Komisyonu tarafından yürütülmesi öngörülüyor.

Karar, hukuki yönünün yanı sıra siyasi ve idari etkileri nedeniyle de geniş yankı uyandırdı. Gagavuz kamuoyunda ve özerklik savunucuları arasında, söz konusu düzenlemenin 23 Aralık 1994 tarihli “Gagavuzya’nın Özel Hukuki Statüsü Hakkında Kanun” ile güvence altına alınan özerklik anlayışının ruhuyla bağdaşmadığı yönünde değerlendirmeler yapılıyor.

Uzmanlar ise kararın Gagavuzya’nın özerk statüsünü tamamen ortadan kaldırmadığını, ancak özerklik kapsamında uzun yıllardır kullanılan bazı idari ve seçim yetkilerinin merkezi yönetime devredildiğini belirtiyor. Bu durumun, gelecekte özerk yönetimin diğer yetkileri konusunda da yeni hukuki ve siyasi tartışmalara zemin hazırlayabileceği ifade ediliyor.

Kararın ardından Gagavuzya yönetiminin nasıl bir yol izleyeceği, Moldova merkezi yönetimiyle diyalog sürecinin nasıl şekilleneceği ve olası hukuki girişimlerin atılıp atılmayacağı merak konusu oldu.

Avrupa, Türkiye ve dünyanın birçok ülkesinde yaşayan Gagavuz Türkleri de gelişmeleri yakından takip ediyor. Diaspora temsilcileri, Gagavuz halkının demokratik hakları, kültürel kimliği ve özerk yönetim yapısının korunmasının bölgesel istikrar açısından önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Uluslararası gözlemciler ise sürecin diyalog, hukukun üstünlüğü ve demokratik ilkeler çerçevesinde yürütülmesinin hem Moldova’nın iç barışı hem de bölgesel istikrar açısından kritik önem taşıdığı görüşünü paylaşıyor.