Karabük

Türkiye'nin ilk yerli tren sürüş simülatörü KBÜ'de geliştirilecek

Karabük Üniversitesi (KBÜ) Eskipazar Meslek Yüksekokulu akademisyenleri tarafından, tren makinisti adaylarının uygulamalı eğitimlerinde kullanılmak üzere yerli yazılım ve donanım tabanlı raylı sistem araç kabin simülatörü geliştiriliyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı (UDHAM) tarafından ilan edilen Raylı Sistem Teknolojileri Ar-Ge Projeleri kapsamında desteklenmeye hak kazanan projeyle, tren makinisti adaylarının uygulamalı eğitim süreçlerine katkı sağlayacak gerçekçi bir simülatör altyapısının oluşturulması hedefleniyor.
Projenin yürütücülüğünü KBÜ Eskipazar Meslek Yüksekokulu Motorlu Araçlar ve Ulaştırma Teknolojileri Bölümü Raylı Sistemler Makinistliği Programı Öğretim Görevlisi Muhammet Emin Arı üstlenirken, mekanik kabinden elektronik kontrol sistemlerine, simülasyon yazılımından yapay zeka modüllerine kadar çok bileşenli bir simülatör sisteminin geliştirilmesi planlanıyor.
Arı, programda teorik eğitimin verildiğini ancak tren makinisti adaylarının uygulamalı sürüş eğitimlerinde kullanabilecekleri simülatör altyapısının bulunmadığını söyledi.
Öğrencilerin mezuniyet sonrasında demir yolu tren işletmeleri bünyesinde çoğunlukla şehir dışında ve maliyetli programlarla uygulamalı sürüş eğitimi alabildiğini belirten Arı, şunları kaydetti:
"Bu proje kapsamında tren makinisti adaylarının uygulamalı eğitimlerde kullanılmak üzere yerli yazılım ve donanım tabanlı, SİMURAY-KBÜ adını verdiğimiz gerçekçi bir raylı sistem araç kabin simülatörü geliştirmeyi hedefliyoruz. Ülkemizde makinistlik eğitimi veren üniversitelerin hiçbirinde uygulamalı sürüş için simülatör altyapısı bulunmuyor. Bu nedenle adaylar uygulamalı sürüş eğitimlerini ancak mezuniyet sonrasında demir yolu işletmeleri bünyesindeki maliyetli programlarda alabiliyor."
Daha önce öğrencilerin bitirme projeleri kapsamında hazır yazılımlar üzerine kurulu kontrol panelleri ve simülatör masaları geliştirdiğini anlatan Arı, bu çalışmaların gerçek kabin deneyimini sunmakta yetersiz kaldığını ifade etti.
Projenin mekanik tasarım, imalat, elektrik, elektronik, yazılım ve raylı sistemler gibi farklı disiplinleri bir araya getirdiğini aktaran Arı, araştırma ekibinde Prof. Dr. Tülay Ekemen Keskin, Doç. Dr. Hasan Eker, Dr. Öğr. Üyesi Cihan Bayraktar, Dr. Öğr. Üyesi Ömer Çolova ve Öğretim Görevlisi Aydın Özkul'un görev aldığını, proje danışmanlığını ise Doç. Dr. Bilal Çolak'ın yürüttüğünü söyledi.

Yapay zekayla performans analizi yapılacak
Projenin simülasyon yazılımı ve yapay zeka modüllerinden sorumlu Dr. Öğr. Üyesi Cihan Bayraktar ise ilk etapta sürüş güzergahı olarak Karabük-Zonguldak hattının planlandığını bildirdi.
Hattın coğrafi verilerinin açık kaynaklı platformlardan alınarak istasyonlar, tüneller ve köprülerle birlikte sanal ortama aktarılacağını belirten Bayraktar, kabindeki kontrol masası ile yazılım arasındaki iletişimin mikrodenetleyici tabanlı sistemlerle sağlanacağını ifade etti.
Bayraktar, öğrencilerin gündüz ve gece sürüşü, yağmurlu ve düşük görüşlü hava şartları, trafik sinyallerinin takibi, istasyon yaklaşımı, rampalı hatlar ve acil durum senaryoları gibi farklı sürüş şartlarını deneyimleyebileceğini dile getirdi.
Simülatöre yapay zeka modüllerinin de entegre edilmesinin planlandığını aktaran Bayraktar, öğrencilerin sinyal takibi, frenleme ve hız kontrolü gibi sürüş parametrelerinin analiz edilerek raporlanacağını, ani frenleme ve aşırı hızlanma gibi riskli davranışların da gerçek zamanlı tespit edilerek öğrenci ve eğiticiye geri bildirim sunulacağını kaydetti.
Projenin iş sağlığı ve güvenliği süreçlerinden sorumlu Doç. Dr. Hasan Eker de simülatörün yalnızca eğitim aracı olarak değil, güvenli çalışma ve kullanım ortamı sağlayacak şekilde tasarlandığını belirtti.
Kabinde acil durdurma butonu, yalıtım ve koruma devreleri gibi güvenlik önlemlerinin yer alacağını ifade eden Eker, öğrencilerin sistemi güvenle kullanabilmesi için gerekli protokollerin oluşturulacağını söyledi.
Karabük Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık ise uzun süredir üzerinde çalışılan SİMURAY-KBÜ projesinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından desteklenmeye hak kazanmasının memnuniyet verici olduğunu belirterek, projenin Türkiye'nin raylı sistemler alanındaki eğitim ve teknoloji altyapısına önemli katkı sağlayacağını ifade etti.