Ankara

12. Yargı Paketi Netleşti: Çocuk Suçlulara Daha Ağır Cezalar, Sosyal Medyaya Kimlik Doğrulama Zorunluluğu

Taslakta çocuk suçlulara yönelik cezaların artırılmasından sosyal medya düzenlemelerine, nafaka sisteminden LGBTİ+ bireyleri ilgilendiren hükümlere kadar geniş kapsamlı değişiklikler yer alıyor.

Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 19 farklı kanunda değişiklik öngören 59 maddelik 12. Yargı Paketi’nin ayrıntıları ortaya çıktı. Taslakta çocuk suçlulara yönelik cezaların artırılmasından sosyal medya düzenlemelerine, nafaka sisteminden LGBTİ+ bireyleri ilgilendiren hükümlere kadar geniş kapsamlı değişiklikler yer alıyor.

Çocuk Suçlulara Verilen Cezalar Artırılıyor

Taslak, suça sürüklenen çocuklara yönelik ceza sisteminde önemli değişiklikler içeriyor.

Buna göre ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 12-15 yaş grubundaki çocuklar için ceza üst sınırı 15 yıldan 18 yıla çıkarılacak. Müebbet yerine verilen cezaların üst sınırı yükseltilirken, süreli hapis cezalarında indirim sonrası uygulanabilecek üst sınır da 7 yıldan 9 yıla çıkarılacak.

15-18 yaş grubunda ise ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda ceza üst sınırının 24 yıldan 27 yıla yükseltilmesi planlanıyor. Aynı yaş grubunda müebbet yerine verilen cezaların ve süreli hapis cezalarının da artırılması öngörülüyor.

Hâkimlere Ceza İndirimi Uygulamama Yetkisi

Taslakla birlikte hâkimlerin takdir yetkisi genişletiliyor. Özellikle kasten öldürme ve ağır yaralama gibi ağır suçlarda, 15-18 yaş grubundaki çocuklar için ceza indiriminin uygulanmaması mümkün olacak.

Bu değerlendirmede suçun işleniş biçimi, failin kast derecesi, suç motivasyonu ve sabıka geçmişi gibi kriterler dikkate alınacak.

Çocuk Hükümlüler İçin İnfaz Rejimi Sertleşiyor

Çocuk hükümlülerin infaz süreçlerinde de değişikliğe gidiliyor.

Mevcut sistemde ağır suçlardan hüküm giyen 15 yaş altındaki çocuklar için cezaevinde geçirilen bir günün iki gün sayılması uygulaması kaldırılacak. Yeni düzenlemeyle bir gün, bir gün olarak hesaplanacak.

Ebeveyn İhmallerine Daha Ağır Yaptırımlar Geliyor

Kahramanmaraş'ta yaşanan okul saldırısının ardından aile sorumluluğuna ilişkin hükümler de taslağa eklendi.

"Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali" suçunda ceza miktarları artırılıyor. Çocukların güvenliğini tehlikeye atan ebeveynlere daha ağır yaptırımlar uygulanabilecek.

Ebeveyn ihmali nedeniyle çocuğun cinayet veya ağır yaralama gibi suçlara yönelmesi halinde ceza artırımı öngörülürken, bu suçlarda şikâyet şartı aranmayacak.

Silahını gerekli önlemleri almadan başkasının kullanımına bırakan kişilere de hapis cezası verilmesi planlanıyor.

Sosyal Medyada Kimlik Doğrulama Dönemi

Taslak, sosyal medya platformlarına yönelik kapsamlı yükümlülükler getiriyor.

Instagram, X, TikTok ve YouTube gibi platformların Türkiye’deki kullanıcılar için kimlik doğrulama sistemi kurması zorunlu hale gelecek. Elde edilen temel kullanıcı bilgilerinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na bildirilmesi öngörülüyor.

Platformlara düzenlemelere uyum sağlamaları için dokuz aylık geçiş süresi tanınacak.

Ayrıca katalog suçlar kapsamındaki soruşturmalarda kullanıcı bilgilerinin adli makamlarla paylaşılması zorunlu hale getirilecek.

VPN Hizmetlerine Yeni Düzenleme

Erişim engellerini aşmayı sağlayan veya anonim kullanım imkânı sunan VPN servislerinin de 5651 sayılı Kanun kapsamına alınması planlanıyor.

Mahkeme kararlarını uygulamayan sosyal medya şirketlerine bant daraltma yaptırımı uygulanabilecek.

IBAN Kullandırmak Ayrı Bir Suç Olacak

Kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak bilinen kişileri ilgilendiren yeni düzenleme ile banka hesabını başkasına kullandırmak müstakil bir suç haline getiriliyor.

Bu fiili işleyenlere üç yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülüyor. Dolandırıcılık suçuna iştirak ettiği tespit edilen kişiler ise ayrıca dolandırıcılık suçundan da yargılanacak.

Cinsiyet Değişikliği Sürecinde Yeni Şartlar

Taslakta LGBTİ+ bireyleri ilgilendiren düzenlemeler de yer alıyor.

Buna göre cinsiyet değişikliği başvurularında yaş sınırı 18'den 25'e yükseltiliyor. Mevcut "evli olmama" şartına ek olarak "çocuk sahibi olmama" koşulu getiriliyor.

Sağlık kurulu raporlarının yalnızca Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen eğitim ve araştırma hastanelerinden alınması zorunlu olacak. Sürecin tamamlanabilmesi için en az üçer ay arayla yapılacak dört ayrı değerlendirme şartı aranacak.

Yetkisiz Tıbbi Müdahalelere Hapis Cezası

Taslak, yasal koşullara aykırı cinsiyet değişikliği müdahalelerini ayrı bir suç olarak tanımlıyor.

Bu kapsamda müdahaleyi gerçekleştirenlere 3 ila 7 yıl arasında hapis ve adli para cezası verilmesi öngörülüyor. Sürece izin veren kişiler için ise 1 ila 3 yıl arasında hapis cezası planlanıyor.

Aynı Cinsiyetteki Evlilik ve Nişan Törenlerine Yaptırım

Taslakta yer alan bir diğer dikkat çekici düzenleme ise aynı cinsiyetteki kişilerin nişan veya evlilik törenlerine ilişkin hükümler oldu.

Düzenlemeye göre bu tür törenlerin gerçekleştirilmesi suç kapsamına alınırken, ilgili fiiller için 1 yıl 6 aydan 4 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.

Ayrıca "hayasızca hareketler" suçunun cezasının da artırılması planlanıyor.

Boşanma Süreçleri Hızlandırılacak

Aile hukukuna ilişkin düzenlemeler kapsamında boşanma davalarının daha hızlı sonuçlandırılması hedefleniyor.

Tarafların boşanma konusunda anlaşmasına rağmen nafaka, velayet veya mal paylaşımı konularında uzlaşamaması halinde mahkeme boşanma kararı verebilecek. Bu konulara ilişkin yargılamalar ise ayrı dosyalarda sürdürülecek.

Bir eşin dava açılmadan önce en az bir yıl ayrı yaşadığını ispatlaması halinde de boşanma kararı verilebilmesinin önü açılıyor.

Yeniden Evlenmede Mahkeme Kararı Şartı Kalkıyor

Boşanmış kişilerin yeniden evlenebilmesi için gerekli olan mahkeme kararı zorunluluğu kaldırılıyor.

Bunun yerine resmî sağlık kuruluşlarından alınacak raporla doğrudan evlendirme memurluklarına başvuru yapılabilecek.

Nafaka Süreye Bağlanıyor

Taslak, yoksulluk nafakasında süre sınırlaması getiriyor.

Buna göre nafaka süresi, en az beş yıl olmak kaydıyla evlilik süresinin yarısı kadar olacak. Ancak sağlık sorunları, yaşlılık veya çalışamayacak durumda olunması gibi istisnai hallerde nafaka süresi uzatılabilecek.

Düzenlemenin devam eden davalarda da uygulanması öngörülüyor.

Medyaya Yeni Yasaklar ve Para Cezaları

Radyo ve televizyon yayınları ile dijital yayın platformlarına yönelik yeni yaptırımlar da taslakta yer aldı.

Suç işlemeyi, silah kullanımını veya yasa dışı bahis faaliyetlerini özendirici yayınlara yaptırım uygulanabilecek. Çocukların gelişimini veya aile bütünlüğünü olumsuz etkilediği değerlendirilen yayınlar da ceza kapsamına alınabilecek.

Kuralları ihlal eden medya kuruluşlarına, bir önceki ayın ticari iletişim gelirinin yüzde 2 ila yüzde 5'i arasında idari para cezası verilmesi mümkün olacak.

Ayrıca program durdurma, içerik kaldırma ve ağır ihlallerde yayın lisansının iptaline kadar uzanan yaptırımlar uygulanabilecek.