Ankara

CHP’li Sezgin  Tanrıkulu: "Mart Ayında En Az 209 Kişi Yaşam Hakkı İhlallerinde Hayatını Kaybetti”

Raporda yaşam hakkı, işkence ve kötü muamele, ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ile toplantı ve gösteri hakkı başlıklarında çok sayıda veri ve olay yer aldı.

CHP Genel Başkan Yardımcısı, Diyarbakır Milletvekili ve TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanvekili Av. Dr. Sezgin Tanrıkulu, “Mart 2026 Hak İhlalleri Raporu”nu yayımladı.

Raporda yaşam hakkı, işkence ve kötü muamele, ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ile toplantı ve gösteri hakkı başlıklarında çok sayıda veri ve olay yer aldı.

“Türkiye, özgür olmayan ülkeler kategorisinde kaldı”

Raporda Freedom House’un “Dünyada Özgürlükler 2026” verilerine atıf yapılarak Türkiye’nin 100 üzerinden 32 puan aldığı ve “Özgür Olmayan Ülkeler” kategorisinde yer almaya devam ettiği belirtildi. Raporda, “Türkiye, Avrupa bölgesinde özgür olmayan tek ülke durumunda” ifadesi kullanıldı. Ayrıca adil yargılanma hakkı açısından Türkiye’nin “mümkün olan en kötü puana” sahip olduğu kaydedildi.

Yaşam hakkı ihlalleri ve iş cinayetleri

Mart ayında yaşam hakkı kapsamında toplam 209 kişinin hayatını kaybettiği belirtilen raporda, 148 kişinin iş cinayetlerinde, 36 kadın ve 4 çocuğun kadın cinayetlerinde yaşamını yitirdiği bilgisi paylaşıldı. Mülteci ölümleri, cezaevlerindeki ölüm vakaları ve resmi hata veya ihmal sonucu meydana gelen ölümler de rapora yansıdı.

Raporda Antalya’da bir konteyner yangınında 7 aylık hamile Leyle Elali ile beş çocuğun yaşamını yitirdiği olay ile Finike açıklarında batan teknede en az 14 göçmenin hayatını kaybettiği vakalar örnek olarak yer aldı.

“Gerçek sayı açıklanan verilerin üzerinde olabilir”

İşkence ve kötü muamele başlığında Mart ayında toplam 193 olayın kaydedildiği belirtilirken, toplantı ve gösteriler sırasında fiziksel şiddete maruz kalan ancak başvuru yapmayan kişilerin dahil edilmesi halinde sayının daha yüksek olabileceği vurgulandı. Raporda, “Gerçek sayının bunun çok üzerinde olduğu ortaya çıkmaktadır.” değerlendirmesi yer aldı.

Cezaevlerinde ölüm olayları, sağlık hakkı ihlalleri, zorla sevkler ve kötü muamele iddialarına ilişkin örnekler de raporda sıralandı.

İfade özgürlüğü ve gazetecilere yönelik işlemler

Raporda Mart ayında en az 5 gazetecinin gözaltına alındığı, 2 gazetecinin tutuklandığı, 14 gazeteci hakkında soruşturma açıldığı ve 156 erişim engelleme kararı verildiği belirtildi. Sosyal medya paylaşımları nedeniyle yürütülen soruşturma ve işlemlerin büyük bölümünün kamuoyuna yansımadığı ifade edildi.

Düşünceyi ifade özgürlüğü kapsamında ise en az 181 kişi hakkında soruşturma açıldığı, 9 kişinin gözaltına alındığı ve 3 kişinin tutuklandığı kaydedildi.

Toplantı ve gösteri hakkına müdahaleler

Rapora göre Mart ayında en az 23 eylem ve etkinliğe müdahale edildi, 375 kişi gözaltına alındı ve 61 kişi tutuklandı. Ayrıca çeşitli il ve ilçelerde toplantı ve gösteri yasakları uygulandı. İstanbul Barosu Kadın Hakları Merkezi’nin Beyoğlu’ndaki 8 Mart yasaklarına karşı dava açtığı bilgisi de raporda yer aldı.

Tanrıkulu’nun hazırladığı raporda, insan hakları ihlallerine ilişkin birçok olayın kayıt altına alınamadığı veya kamuoyuna yansımadığı belirtilerek mevcut verilerin gerçek tabloyu tam olarak yansıtmayabileceği değerlendirmesi yapıldı.