Ankara

Çocuk Yargılaması ve Silah Güvenliğinde Kapsamlı Düzenleme: Yeni Ceza Paketi TBMM'de

Teklif, çocukların suça sürüklenmesini önlemeye yönelik yeni tedbirlerin yanı sıra ateşli silahların çocukların eline geçmesini engelleyecek düzenlemeleri de kapsıyor.

AK Parti milletvekillerinin imzasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunulan kanun teklifiyle, çocuk adalet sistemi, silah güvenliği, aile hukukundan doğan yükümlülükler ve infaz rejiminde kapsamlı değişiklikler öngörülüyor. Teklif, çocukların suça sürüklenmesini önlemeye yönelik yeni tedbirlerin yanı sıra ateşli silahların çocukların eline geçmesini engelleyecek düzenlemeleri de kapsıyor.

Silahını Çocuğun Erişimine Bırakana Hapis Cezası

Teklife göre, ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza ederek çocuğun silaha ulaşmasına neden olan kişiler hakkında, fiil daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanacak.

Çocuk Failler İçin Ceza Sistemi Yeniden Düzenleniyor

Türk Ceza Kanunu'nda yapılacak değişikliklerle, çocukların yaş gruplarına göre uygulanacak ceza rejimi yeniden şekillendiriliyor.

12-15 yaş grubunda bulunan çocuklardan, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını kavrayamayacak durumda olanlar ceza sorumluluğundan muaf tutulacak. Ancak bu kişiler hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak.

Fiilin anlam ve sonuçlarını kavrayabilecek durumda oldukları belirlenen çocuklar için ise;

• Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 13-18 yıl,
• Müebbet gerektiren suçlarda 10-12 yıl hapis cezası verilebilecek.

15-18 yaş grubundaki çocuklar için ise;

• Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 19-27 yıl,
• Müebbet gerektiren suçlarda 15-18 yıl hapis cezası öngörülüyor.

Hakime Yaş İndirimi Uygulamama Yetkisi

Teklif, özellikle kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında hakime yeni bir takdir yetkisi tanıyor.

Buna göre;

• 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında yaş indirimi uygulanmayabilecek,
• 12-15 yaş grubundaki çocuklara ise şartların oluşması halinde bir üst yaş grubunun ceza rejimi uygulanabilecek.

Hakim bu değerlendirmeyi; suçun işleniş şekli, kastın ağırlığı, suçun amacı ve failin sabıka durumu gibi kriterleri dikkate alarak yapacak.

Tekerrür Hükümlerinde Yaş Sınırı Değişiyor

Teklifte yer alan düzenlemeyle tekerrür hükümlerinin uygulanmasındaki yaş istisnası 18 yaştan 15 yaşa indiriliyor.

Buna göre, suçu işlediği tarihte 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında tekerrür hükümleri uygulanmayacak.

Aile Yükümlülüklerini Yerine Getirmeyenlere Daha Ağır Cezalar

Teklif, aile hukukundan doğan bakım ve destek yükümlülüklerini ihlal edenlere yönelik cezaları da artırıyor.

Buna göre;

• Çocuğunun bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiye verilecek hapis cezası 3 aydan 2 yıla kadar olacak.
• Hamile olduğunu bildiği eşini veya birlikte yaşadığı ve kendisinden hamile kalan kadını terk eden kişiye öngörülen ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapis olarak düzenleniyor.
• Anne veya babanın çocuklarının ahlakını, güvenliğini ve sağlığını ağır biçimde tehlikeye sokması halinde uygulanacak ceza ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olacak.

Ayrıca bu ihmaller sonucunda çocuğun kasten öldürme veya ağır yaralama suçunu işlemesi halinde faile verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılabilecek.

15 Yaşına Kadar Cezaevinde Geçen Süre İki Gün Sayılacak

İnfaz Kanunu'nda yapılacak değişiklikle, bazı ağır suçlar hariç olmak üzere hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği her 1 gün, koşullu salıverilme hesabında 2 gün olarak değerlendirilecek.

Bu düzenleme;

• Kasten öldürme,
• Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar,
• Uyuşturucu ticareti,
• Suç örgütü kurma suçları

için uygulanmayacak.

Çocuklar Önce Kapalı Kuruma Alınacak

Teklife göre çocuk hükümlüler için infaz süreci de değişiyor.

Bundan sonra çocuklar cezalarının infazına doğrudan çocuk eğitimevlerinde değil, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak.

İyi halli olduklarının tespit edilmesi halinde eğitimevlerine ayrılabilecekler.

Ancak;

• Terör,
• Örgüt suçları

hariç olmak üzere kasıtlı suçlarda 3 yıl veya daha az, taksirli suçlarda ise 5 yıl veya daha az ceza alan çocuklar doğrudan çocuk eğitimevlerine gönderilebilecek.

Suç Türüne Göre Ayrı Barındırma Sistemi Geliyor

Kapalı çocuk ceza infaz kurumlarında çocuklar;

• Suç türü,
• Cinsiyet,
• Fiziki gelişim

esas alınarak farklı bölümlerde barındırılacak.

Çocukların eğitimevine ayrılıp ayrılmayacağına ise psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı ve öğretmenlerin de yer aldığı idare ve gözlem kurulu karar verecek.

Bıçak Satışı ve Taşınmasına Yeni Yasaklar

Kabahatler Kanunu'na eklenecek yeni maddeyle, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Kanunu kapsamı dışında kalan bıçak ve benzeri kesici aletlerin;

• Ruhsatsız iş yerlerinde satılması,
• Sergilenmesi,
• 18 yaş altına satılması,
• Çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması

yasaklanacak.

Kurallara aykırı hareket edenlere 5 bin lira, fiilin ağırlığına göre ise 10 bin liraya kadar idari para cezası uygulanacak.

İnternet ve mesafeli satışlar da bu düzenleme kapsamına alınacak.

Çocuklar İçin Yeni "Yönlendirme Tedbirleri" Geliyor

Çocuk Koruma Kanunu'na eklenen yeni hükümlerle ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için "yönlendirme tedbirleri" uygulanabilecek.

Bu kapsamda çocuklara;

• Sosyal ve toplumsal hizmet,
• Dijital risklerden korunma,
• Kitap ve kütüphane çalışmaları,
• Çevre temizliği ve ağaçlandırma faaliyetleri,
• Sigara, alkol, uyuşturucu ve davranışsal bağımlılık tedavi programları

gibi uygulamalar getirilebilecek.

Bu tedbirlerin uygulanması sırasında gerektiğinde kolluk kuvvetlerinden destek alınabilecek.

Dijital Cihazlara Denetim Uygulanabilecek

"Dijital risklerden korunma tedbiri" kapsamında çocukların kullandığı telefon, tablet ve bilgisayarlar belirli sürelerle denetime tabi tutulabilecek.

Hakim kararıyla;

• Bazı uygulamalara erişim engellenebilecek,
• Dijital cihazlar BTK ve Siber Güvenlik Başkanlığı denetimine açılabilecek.

Bu tedbir süresi 3 aydan 2 yıla kadar uygulanabilecek.

Acil Korunma Kararı İçin Hızlandırılmış Süreç

Akıl hastalığı, bağımlılık veya ağır bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisi ya da çevresi için ciddi tehlike oluşturduğu değerlendirilen çocuklar hakkında yeni bir acil koruma mekanizması oluşturuluyor.

Buna göre;

• Uzman hekim 24 saat içinde rapor düzenleyecek.
• Sağlık kuruluşu en geç 24 saat içinde çocuk hakimine başvuracak.
• Üç uzman hekimin raporu 48 saat içinde mahkemeye sunulacak.
• Hakim ise başvuruyu en geç 48 saat içinde karara bağlayacak.

"Suça Sürüklenen Çocuk" Yerine "Adli Süreçteki Çocuk" İfadesi Kullanılacak

Teklifte dikkat çeken değişikliklerden biri de mevzuattaki terminoloji oldu.

Çocuk Koruma Kanunu, Sosyal Hizmetler Kanunu ve ilgili diğer düzenlemelerde yer alan "suça sürüklenen çocuk" ifadesi yerine "adli süreçteki çocuk" ibaresi kullanılacak.

Bu değişiklikle çocuklara yönelik daha kapsayıcı ve damgalayıcı olmayan bir hukuki dil benimsenmesi amaçlanıyor.