Ankara

Moskova’nın Gözü Ankara’da: NATO Zirvesinde Türkiye’ye Ayrı Parantez

Savunma harcamalarının artırılması, Ukrayna’ya askeri desteğin devamı, Avrupa-Atlantik güvenlik mimarisi ve Rusya’ya yönelik yeni güvenlik yaklaşımı zirvenin ana gündem maddeleri arasında yer alırken, Moskova’nın özellikle Ankara’dan çıkacak mesajlara odaklandığı belirtiliyor.

Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi, Rusya açısından yalnızca Ukrayna savaşına ilişkin kararların değerlendirildiği bir toplantı olarak görülmüyor. Rusya uzmanı ve uluslararası ilişkiler araştırmacısı Buğra Bekir Işılak’a göre Kremlin, zirveyi NATO’nun Rusya’ya yönelik uzun vadeli güvenlik yaklaşımının yeni aşamalarından biri olarak değerlendirirken, Türkiye’yi ise ittifak içinde diğer üyelerden farklı bir konumda ele almayı sürdürüyor.

Savunma harcamalarının artırılması, Ukrayna’ya askeri desteğin devamı, Avrupa-Atlantik güvenlik mimarisi ve Rusya’ya yönelik yeni güvenlik yaklaşımı zirvenin ana gündem maddeleri arasında yer alırken, Moskova’nın özellikle Ankara’dan çıkacak mesajlara odaklandığı belirtiliyor.

"Ukrayna’nın Ötesinde Bir Güvenlik Dosyası"

Hürriyet’e değerlendirmelerde bulunan St. Petersburg Devlet Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Doktora Araştırmacısı Buğra Bekir Işılak, Rusya’nın zirveyi yalnızca Ukrayna savaşı ekseninde değerlendirmediğini söyledi.

Işılak, Moskova açısından Ukrayna krizinin Batı ile yaşanan daha geniş kapsamlı jeopolitik mücadelenin yalnızca görünen yüzü olduğunu belirterek, NATO’nun askeri kapasitesini artırmaya yönelik adımlarının Kremlin tarafından uzun vadeli stratejik rekabetin bir parçası olarak okunduğunu ifade etti.

Ona göre savunma sanayisindeki iş birliklerinin genişletilmesi, askeri üretimin artırılması ve Ukrayna’ya yönelik yeni destek paketleri Rusya’nın dikkatle takip ettiği başlıklar arasında bulunuyor.

Moskova Türkiye’yi Ayrı Konumlandırıyor

Işılak’a göre zirvenin Ankara’da düzenlenmesi Rusya açısından tek başına şaşırtıcı bir gelişme değil. Moskova, Türkiye’nin NATO üyeliği kapsamında ittifak sorumluluklarını yerine getirdiğinin farkında. Ancak Rusya’nın Ankara’ya yönelik yaklaşımı diğer NATO ülkelerinden farklılık gösteriyor.

Rus devlet medyasında Türkiye’nin sıklıkla "bağımsız aktör", "dengeleyici güç" ve "stratejik muhatap" olarak tanımlandığını belirten Işılak, Moskova’nın Türkiye’yi NATO içerisinde özerk hareket edebilen bir ülke olarak değerlendirmeyi sürdürdüğünü ifade etti.

Bu yaklaşımın, Ankara’nın son yıllarda izlediği denge politikasının Rusya tarafından karşılık bulduğunu gösterdiğini dile getiren Işılak, Türkiye’nin Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü desteklerken Rusya ile enerji, ticaret, turizm ve diplomatik kanalları açık tutmasının bu algıyı güçlendirdiğini söyledi.

Fidan’ın Moskova Teması Dikkat Çekti

Türkiye’nin NATO Zirvesi’ne ev sahipliği yapmasının yanı sıra Rusya ile yürüttüğü diplomatik temasların da önem taşıdığı belirtiliyor.

Işılak, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın haziran ayında gerçekleştirdiği Moskova ziyaretinin zamanlamasının dikkat çekici olduğunu belirterek, Rus devlet geleneğinde dışişleri bakanı düzeyindeki bir ziyarete devletin en üst makamlarının gösterdiği ilginin diplomatik nezaketin ötesinde anlam taşıdığı değerlendirmesinde bulundu.

Bu temasların, iki ülkenin çeşitli uluslararası baskılara rağmen ilişkilerini stratejik zeminde koruma iradesini ortaya koyduğunu ifade eden Işılak, enerji, lojistik ve turizm alanlarındaki karşılıklı bağımlılığın da bu iş birliğini desteklediğini kaydetti.

Rusya, NATO’nun Yeni Güvenlik Dilini İzliyor

Zirvede Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliğine yönelik temel tehditlerden biri olarak tanımlanmasının Moskova tarafından dikkatle izlendiğini belirten Işılak, böyle bir yaklaşımın Kremlin tarafından NATO’nun düşmanca tutumunun yeni göstergesi şeklinde yorumlanacağını söyledi.

Bu söylemin Rus kamuoyunda NATO’nun Rusya’yı kuşatma stratejisi izlediği yönündeki resmi tezleri güçlendireceğini ifade eden Işılak, bunun yalnızca diplomatik söylemle sınırlı kalmayacağını dile getirdi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in zirve öncesinde askeri komuta merkezinden üniformalı görüntü vermesini de değerlendiren Işılak, bunun Moskova’nın gelişmeleri askeri ve stratejik düzeyde yakından takip ettiğinin göstergesi olduğunu söyledi.

Savunma Harcamaları Moskova’nın Gündeminde

NATO’nun savunma bütçelerini yükseltme ve savunma sanayisini büyütme hedeflerinin Rusya açısından güvenlik tehdidi olarak algılandığını belirten Işılak, Moskova’nın bu gelişmeleri yalnızca caydırıcılık politikası kapsamında değerlendirmediğini ifade etti.

Doğu Avrupa’daki askeri hareketlilik, Polonya’nın Doğu Kalkanı Projesi, Baltık bölgesindeki tatbikatlar, insansız hava araçlarına yönelik yeni savunma planları ile Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliğinin ardından Arktik bölgesindeki değişen askeri denge de Kremlin’in tehdit algısını artıran gelişmeler arasında gösteriliyor.

Rusya’nın bu adımları kendi sınırlarına yönelik yeni bir baskı hattının oluşturulması şeklinde değerlendirdiği belirtiliyor.

Ukrayna’ya Destek Mesajları Yakından İzlenecek

Zirvenin en kritik gündemlerinden biri olan Ukrayna’ya yönelik askeri destek konusunda da Moskova’nın gelişmeleri dikkatle takip ettiği ifade ediliyor.

Işılak, zirvede yeni askeri destek kararlarının çıkmasının Rusya açısından sürpriz olmayacağını ancak Kremlin’in vereceği tepkinin desteğin kapsamına göre şekilleneceğini söyledi.

İlk aşamada diplomatik söylemin sertleşmesinin beklendiğini belirten Işılak, daha kapsamlı askeri destek kararları alınması halinde Rusya’nın sahadaki baskıyı artırabileceğini dile getirdi.

Bu kapsamda özellikle Ukrayna’nın enerji altyapısı, lojistik ağları ve askeri tesislerine yönelik operasyonların yoğunlaşabileceği değerlendirilirken, hibrit yöntemlerin de yeniden gündeme gelebileceği ifade edildi. Bununla birlikte mevcut şartlarda Rusya ile NATO arasında doğrudan askeri çatışma ihtimalinin düşük olduğu vurgulandı.

Türkiye’nin Denge Politikası Öne Çıkıyor

Ankara’daki NATO Zirvesi, ittifak açısından Rusya’ya karşı ortak duruşun güçlendirilmesi ve Avrupa güvenliğinin yeniden şekillendirilmesi bakımından kritik önem taşırken, Moskova açısından ise Batı’nın uzun vadeli stratejisini analiz etme fırsatı sunuyor.

Bu süreçte Türkiye’nin hem NATO içinde etkin rol üstlenmesi hem de Rusya ile diyalog kanallarını açık tutabilmesi, Ankara’yı farklı bir konuma taşıyor.

Işılak’a göre Moskova, Türkiye’nin NATO içerisindeki etkisinin arttığını kabul etmekle birlikte Ankara’yı bölgesel ağırlığını koruyan, kendi ulusal çıkarları doğrultusunda hareket edebilen ve dış baskılara karşı bağımsız karar alabilen bir aktör olarak değerlendirmeye devam ediyor. Bu nedenle Ankara Zirvesi, yalnızca NATO-Rusya ilişkilerinin değil, Türkiye’nin ittifak içindeki özel pozisyonunun da yeniden öne çıktığı kritik bir diplomatik platform niteliği taşıyor.