Veci Özkılınç

3600 günüm var. Ben ne zaman emekli olabilirim?

Veci Özkılınç'ın 3600 Günle Emeklilik Her 3600gğn aynı değil adlı yazısı

3600 GÜNLE EMEKLİLİK: HER 3600 GÜN AYNI DEĞİL!
Emeklilik denildiğinde vatandaşın en çok sorduğu sorulardan biri şu:
“3600 günüm var. Ben ne zaman emekli olabilirim?”
Bu soru basit gibi görünse de aslında cevabı kişinin ilk sigorta giriş tarihine, kadın veya erkek olmasına, 15 yıllık sigortalılık süresine, prim gününe ve bazı durumlarda EYT düzenlemesinin kapsamına göre değişiyor.
Üstelik toplumda sıkça birbirine karıştırılan iki farklı “3600” var:
3600 ek gösterge başka bir konu,
3600 prim günüyle emeklilik ise tamamen başka bir konu.
Biz bugün vatandaşın cebini ve emeklilik hayalini doğrudan ilgilendiren 3600 prim günüyle emeklilik konusuna bakalım.
3600 GÜN NEDİR?
Öncelikle 3600 gün, yaklaşık olarak 10 yıllık prim ödemesine karşılık gelir. Ancak yalnızca 3600 gün prim ödemiş olmak, tek başına emeklilik anlamına gelmez.
Özellikle 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk defa sigortalı olan 4/A'lılar (SSK) açısından 3600 günle emeklilik önemli bir haktır.
SGK'nın mevcut açıklamasına göre bu kapsamda temel olarak 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 prim günü şartları bulunmaktadır. Yaş şartı ise kişinin bu şartları hangi tarihte tamamladığına göre değişebilmektedir. (SGK Erzincan)
ESKİ SİSTEMDE YAŞ KAÇTI?
23 Mayıs 2002 tarihinde 15 yıllık sigortalılık süresi, 3600 prim günü ve yaş şartlarını tamamlayanlarda kadınlar için 50, erkekler için 55 yaş uygulanıyordu.
Ancak bu şartları o tarihte tamamlamayanlar için kademeli yaş sistemi getirildi.
Örneğin şartların tamamlandığı tarihe göre;
24 Mayıs 2002 – 23 Mayıs 2005 arasında tamamlayan kadınlarda 52, erkeklerde 56,
24 Mayıs 2005 – 23 Mayıs 2008 arasında kadınlarda 54, erkeklerde 57,
24 Mayıs 2008 – 23 Mayıs 2011 arasında kadınlarda 56, erkeklerde 58,
24 Mayıs 2011 sonrasında kadınlarda 58,
24 Mayıs 2011 – 23 Mayıs 2014 arasında erkeklerde 59,
24 Mayıs 2014 sonrasında erkeklerde 60 yaş şartı uygulanıyordu
Fakat burada çok önemli bir gelişme yaşandı:
EYT DENKLEMİ DEĞİŞTİRDİ
3 Mart 2023 tarihinde yürürlüğe giren 7438 sayılı düzenlemeyle, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunan belirli sigortalılar açısından yaş şartı kaldırıldı.
SGK da EYT düzenlemesini, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi olanların gerekli prim ve sigortalılık şartlarını yerine getirmeleri halinde yaş şartı aranmadan emekli olabilmeleri şeklinde açıklıyor.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken çok önemli bir nokta var:
“EYT çıktı, 3600 günü olan herkes yaş beklemeden emekli olur” demek doğru değildir.
Çünkü kişinin hangi emeklilik koşuluna tabi olduğu ayrıca belirlenmelidir.
İlk sigorta tarihi, toplam prim günü, sigortalılık süresi ve hizmetlerin hangi statüde değerlendirileceği birlikte incelenmelidir.
3600 GÜNÜ OLAN HERKES EMEKLİ OLAMAZ
İşte en büyük yanlış anlaşılma burada.
Vatandaş bazen:
“Benim 3600 günüm var, emekliliğim tamam.”diyor. Hayır.
3600 gün, bazı eski sigortalılar için bir emeklilik yoludur; herkes için genel emeklilik şartı değildir.
Örneğin ilk sigorta girişi 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında olan 4/A'lılarda normal olarak 3600 gün üzerinden değil; kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve ayrıca 25 yıllık sigortalılık süresi ile en az 4500 gün gibi şartlardan biri uygulanmaktadır.
Dolayısıyla vatandaşın yalnızca “kaç günüm var?” diye bakması yeterli değildir.
Asıl soru şudur:
“İlk sigorta girişim ne zaman?”
BİR DE ENGELLİ VATANDAŞLARIMIZ VAR
3600 gün konusu anlatılırken engelli vatandaşlarımızın durumunun da ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle 2008 yılı Ekim ayından önce ilk defa sigortalı olan ve engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanan sigortalılar açısından SGK'nın ayrıca düzenlediği emeklilik şartları bulunmaktadır.
SGK açıklamasına göre bazı durumlarda; 15 yıl ve 3600 gün, 18 yıl ve 4000 gün,20 yıl ve 4400 gün
gibi şartlar engellilik derecesine ve ilk sigortalılık tarihine göre uygulanabilmektedir. (
Bu nedenle engelli vatandaşlarımız açısından da sadece “3600 günüm var mı?” sorusuna bakmak doğru değildir.
İlk işe giriş tarihi ve engellilik kapsamında hangi mevzuata tabi olunduğu mutlaka incelenmelidir.
VATANDAŞA ÇAĞRIMDIR
Emeklilik konusunda kulaktan dolma bilgilerle hareket etmeyelim.
“3600 günüm var, kesin emekliyim.”
“EYT çıktı, herkes yaşsız emekli oluyor.”
“15 yılım doldu, artık emekliyim.”
gibi cümleler, kişinin kendi dosyası incelenmeden söylendiğinde yanlış yönlendirmeye neden olabilir.
Emeklilik hesabında bazen bir günlük sigorta başlangıcı bile sonucu değiştirebilir.
Bu nedenle emeklilik hesabı yapılırken en az şu bilgiler birlikte değerlendirilmelidir:
1. İlk sigorta tarihi
2. Doğum tarihi
3. Toplam prim günü
4. SSK – Bağ-Kur – Emekli Sandığı hizmetleri
5. 15 yıllık sigortalılık süresinin durumu
6. Askerlik veya yurtdışı borçlanması bulunup bulunmadığı
7. Engellilik durumunun emeklilik hesabına etkisi
8. Son yedi yıllık hizmet durumunun hangi statüde olduğu
Çünkü emeklilik, yalnızca bir rakamdan ibaret değildir.
SON SÖZ
3600 gün, geçmişten gelen önemli bir emeklilik hakkıdır. Ancak her 3600 gün aynı sonucu doğurmaz.
Bir vatandaşın 3600 günle ne zaman emekli olabileceğini söyleyebilmek için dosyasının tamamına bakmak gerekir.
Emeklilikte doğru soru:
“3600 günüm var mı?” değil,
“İlk sigorta girişime ve hizmetlerime göre hangi emeklilik şartlarına tabiyim?”
sorusudur.
Vatandaşın emeklilik hakkı konusunda en büyük ihtiyacı ise karmaşık mevzuat değil, doğru ve anlaşılır bilgidir.
Emeklilik bir lütuf değil, çalışma hayatı boyunca ödenen primlerin karşılığında kazanılmış bir haktır.