Hüseyin Yıldız

Bir Şairin Gezi yazıları Teke Yöresi’nin başkenti Burdur’un sırlarla dolu yerlerini keşfetmeye çıkıyoruz

Hüseyin Yıldız'ın Bugün yine Göller ve Güller Diyarı, Teke Yöresi’nin başkenti Burdur’un sırlarla dolu yerlerini keşfetmeye çıkıyoruz., zaman zaman burdurun köylerini , zaman zaman hikayelerini aktarmaya çalışıyoruz. adlı yazısı

BİR ŞAİRİN GEZİ YAZILARI

Bugün yine Göller ve Güller Diyarı, Teke Yöresi’nin başkenti Burdur’un sırlarla dolu yerlerini keşfetmeye çıkıyoruz., zaman zaman burdurun köylerini , zaman zaman hikayelerini aktarmaya çalışıyoruz. Yazıya geçmeden önce, Yörük kültürünü ve Burdur’uma olan sevdamı anlatan şiirimle başlamak istiyorum:

BURDURUM’UN GİZEMİ
Şehrimin gülleri, bülbüle meftun
Rüzgarda sallanır, kokar mis gibi
Dağ bayır yolları, düldüle meftun
Dimdik yokuşlardan çıkar mis gibi

Ocakları yanar, dumanı tüter
Ateşin közünde, yemekler pişer
Yufkalar börekler, sinilerden taşar
Kokusu etrafa, çöker mis gibi

Gurbetten sılaya, hasretin artar
Zaman terazisi, ömrümü tartar
Senden uzak olmak, ölümden beter
Dallarında kuşlar, öter mis gibi

Yağmurlar yağsa, toprağın ıslanır
Dağdaki çoban, ardıca yaslanır
Şairin ozanın, sende hislenir
İçindeki derdi, biter mis gibi

Geceleri yıldızlar, üstünde parlar
Sessiz köşelerde, bilinmez haller
Geçmişinden miras, tarihi yerler
Daha nice sırlar, çıkar mis gibi

(15.11.2022 – Hüseyin Yıldız)
Burdur, Teke Yöresi’nin başkenti olarak anılır buraso Yörük hayatının ruhudur; kültürümüzün, türkümüzün, yaşantımızın özüdür. Yörük kültürünün ve geleneklerinin en yoğun şekilde yaşatıldığı bir merkezdir. Teke, Yörük hayatında çok önemlidir Çünkü;
Sürünün pusulasıdır: Sarp dağlarda, dik yamaçlarda sürüye yol gösterir; çobanın gözü kulağıdır.
Dayanıklılığın simgesidir: Zorlu coğrafya şartlarına, soğuğa ve açlığa karşı Yörük ile birlikte göğüs gerer.
Ekonominin temel taşıdır: Kılıyla çadırın, sütüyle aşın, varlığıyla huzurun kaynağıdır.
Kültürün ritmidir: Türkülerimize, zeybeğimize o kıvrak hareketleriyle ilham vermiş, yaşam tarzımızın mührü olmuştur.
Özetle teke, Yörük’ün dağdaki yol arkadaşı, bereketinin koruyucusu ve kültürünün yaşayan en eski tanığıdır.
Hazır Teke Yöresi’ne girmişken, bu yörenin en sırlı, en gizemli yerlerinden biri olan “Teke Sarayı”ndan bahsetmeden olmaz. Bu ismi ilk duyduğumda ilgimi çekti ve bizzat gidip yeri inceledim. Askeriye Köyü ile Günalan Köyü arasında bulunan Seren Çayı kanyonundaki bu yeri gördüğümde çok büyük bir hayranlık uyandırdı. Bu muazzam mekan hakkında detaylı araştırma yaptım.
Serençay Vadisi’nin önemini, Teke Sarayı isminin neden verildiğini ve başka bir adı olup olmadığını sorduğum Burdur il kültür müdür yarfımcısı osman koçibay şöyle açıkladı: “Serençay Kanyonu, Günalan Köyü ile Askeriye Köyü arasında uzanan Askeriye Çayı üzerinde bulunmaktadır.
Serençay Kanyonu’nun isminin, “seren” kelimesinin uzun anlamına gelmesinden dolayı bu şekilde adlandırıldığı rivayet ediliyor. Kanyonun sağ ve sol yamaçlarında, M.S. 4 veya 6. Yüzyıla tarihlendirilen tarihi yerleşim alanları bulunuyor.Kanyonun içerisinde, sağlı sollu şekilde tarihi yerleşim alanları yer almaktadır. Mağaraların içerisinde geçmişte insan yerleşimlerinin olduğu bilinmektedir. Bölgeye geçmişte ‘Teke Sarayı’ ismi verilmiştir. Bunun sebebi, geçmişte çobanların özellikle yağmurlu ve karlı havalarda keçi sürülerini burada dinlendirmeleridir. Keçi sürüsünün başındaki erkek keçiye ‘teke’ denilmesi nedeniyle buraya Teke Sarayı adı verilmiştir. Serençay Kanyonu’na verilen bir diğer isim ise Kadife Kaledir. Bu ismin verilme sebebi, kanyon içerisinde bulunan kayaların kadife gibi yumuşak olması ve bu sayede kolaylıkla işlenebilmesidir. İşlendiği için de ‘Kadife Kale’ anlamını almıştır.”
Kadife Kale’nin içindeki 40 basamaklı merdiveni ve oradaki yaşam alanlarına ve bu muazzam yapının stratejik önemine değinerek şunları ekledi: “Bu 40 basamaklı merdiven, yerleşim yerine güvenlik ve emniyet amaçlı, daha rahat inilip çıkılması için yapılmıştır. Odalardan bir tanesi özel olarak mabet yani ibadet alanı olarak kullanılmıştır. Yüksekte olması, vadiyi gözetlemek ve olası tehlikelere karşı koruma sağlamak için büyük bir stratejik avantaj sunuyordu.”
Bölge sadece bizlerin değil, tarihin her döneminde yerli ve yabancı bilim insanlarının da dikkatini çekmiştir. Prof. Dr. Mehmet Özsait’in araştırmalarına göre burası, Genç Roma veya Erken Hristiyanlık dönemine ait çok önemli bir yerleşim yeridir. Hristiyanlığın ilk dönemlerinde baskılardan kaçan toplulukların bu mağaralara sığınarak yaşam kurdukları bilinmektedir. Hatta mağaraların bazı bölümlerinde mezar alanlarının olduğu da saptanmıştır.
Tarihsel kayıtlara baktığımızda, 1835 yılında Anadolu’yu gezen İngiliz gezgin Hamilton’un Burdur’a gelerek bu Kadife Kale’yi bizzat ziyaret ettiğini ve eserlerinde detaylıca anlattığını görüyoruz. Ayrıca 1940’lı yıllardan itibaren bölge üzerine birçok akademik çalışma ve doktora tezi hazırlanmıştır. Bugün bizler için bir doğa harikası olan bu Serençay Kanyonu ve içerisindeki o gizemli Teke Sarayı, aslında Burdur’un binlerce yıllık tarihine ışık tutan canlı bir müze gibidir.
Gördüğünüz gibi sevgili dinleyiciler, ayağımızın bastığı bu toprakların her taşı, her mağarası ayrı bir hikâye, ayrı bir gizem saklıyor. Bugün Yöresi’nin kalbinden sizlere seslendik.Ben Kültür ve Turizm Bakanlığı halk şairi Hüseyin Yıldız, nam-ı diğer Kalemşah.
Bir başka hikâyede, başka bir güzellikte buluşmak dileğiyle, hoşça kalın.sürçü lisan ettiysek kusurumuz affola