Diyetisyen Yaşar Çetiner

Polikistik Over Sendromu (PCOS) ve Beslenme Tavsiyeleri

Diyetisyen Yaşar Çetiner'in 'Polikistik Over Sendromu (PCOS) ve Beslenme Tavsiyeleri' adlı köşe yazısı...

Polikistik Over Sendromu (PCOS): Beslenme Sadece Kilo Meselesi Değildir

Polikistik Over Sendromu (PKOS), kadınlarda en sık görülen hormonal bozukluklardan biri olmasına rağmen hâlâ yalnızca “kilo problemi” olarak algılanıyor. Oysa bir diyetisyen olarak klinikte en sık gözlemlediğim gerçek şu: PKOS, doğru beslenme yaklaşımıyla semptomları ciddi ölçüde kontrol altına alınabilen metabolik bir tablodur.

PKOS’lu bireylerin büyük bir kısmında insülin direnci, androjen hormon yüksekliği, adet düzensizlikleri, akne, tüylenme artışı ve gebelikte zorlanma gibi şikâyetler bir arada görülür. Bu tabloyu yalnızca kalori hesabıyla çözmeye çalışmak, sorunun merkezini ıskalamak anlamına gelir.

İnsülin Direnci: Beslenmenin Kalbi

PKOS’ta en kritik mekanizma insülin direncidir. İnsülin yükseldikçe yumurtalıklarda androjen üretimi artar; bu da yumurtlamayı baskılar. Yani mesele sadece “zayıflamak” değil, insülin yanıtını yönetebilmektir.

Bu noktada:

• Basit karbonhidratlardan zengin,
• Sık atıştırmalı,
• Düzensiz saatlerde yapılan beslenme

PKOS’u besleyen başlıca faktörlerdir. Biz Diyetisyenlerin görevi burada yasak listeleri yazmak değil, kan şekeri dengesini sürdürülebilir şekilde regüle eden bir beslenme modeli oluşturmaktır.

Düşük Glisemik Yük, Yüksek Etki

PKOS beslenmesinde “ne yediğimiz” kadar “nasıl yediğimiz” de önemlidir. Protein–lif–yağ dengesi kurulmamış bir öğün, en sağlıklı görünen besinlerle bile kan şekerini dalgalandırabilir.

Bu nedenle:

• Karbonhidratlar tek başına değil, mutlaka protein ve lif ile birlikte tüketilmelidir.
• Uzun açlıklar yerine kişiye özel planlanmış öğün aralıkları tercih edilmelidir.
• Rafine şekerden çok, glisemik yükü düşük kompleks karbonhidratlara yer verilmelidir.

Yağdan Korkmak Yerine Yağı Doğru Seçmek

PKOS’lu danışanlarımızda hâlâ “yağ yememeliyim” algısı çok yaygındır. Oysa omega-3 yağ asitleri, zeytinyağı ve doğal yağ kaynakları; inflamasyonu azaltır, hormon sentezini destekler ve insülin hassasiyetini artırır. Sorun yağın varlığı değil, kalitesidir.

Bağırsak – Hormon – Psikoloji Üçgeni

PKOS sadece hormonal değil, aynı zamanda inflamatuvar ve psikolojik bir süreçtir. Bağırsak mikrobiyotasının bozulması, hem insülin direncini hem de östrojen metabolizmasını olumsuz etkiler. Aynı zamanda stres hormonu kortizol, PKOS semptomlarını daha da ağırlaştırabilir.

Bu nedenle beslenme planı:

• Bağırsak dostu,
• Antiinflamatuvar,
• Gerçekçi ve sürdürülebilir

olmalıdır. Aksi hâlde en “doğru” liste bile kısa sürede terk edilir.

PKOS’ta beslenme, bir diyet listesi değil; tedavinin aktif bir parçasıdır. Doğru planlandığında sadece kilo değil, adet düzeni, cilt sağlığı, doğurganlık ve yaşam kalitesi de değişir. Bir diyetisyen olarak en önemli hedefim, PKOS’lu bireylere şunu göstermek:
Bu tablo kader değildir; doğru beslenme ile yönetilebilir.