Diyetisyen Yaşar Çetiner

Hızlı Kilo Veremiyorsan Bu Uyarılara Dikkat!

Diyetisyen Yaşar Çetiner'in 'Hızlı Kilo Veremiyorsan Bu Uyarılara Dikkat!' adlı köşe yazısı...

Diyet sürecine başlayan birçok kişinin en büyük beklentisi kısa sürede yüksek miktarda kilo vermektir. Tartıya çıkıldığında görülen rakamlar motivasyonu doğrudan etkiler ve çoğu zaman başarı, verilen kilo miktarıyla ölçülür. Ancak kilo verme yolculuğunda sık karşılaşılan bir durum vardır: Bazı kişiler hızlı kilo verirken bazıları daha yavaş ilerler. İşte tam bu noktada birçok kişi moralini kaybeder ve yaptığı her şeyin boşa gittiğini düşünmeye başlar.

Oysa yavaş kilo vermek her zaman kötü bir durum değildir. Hatta çoğu zaman sağlıklı ve kalıcı kilo kaybının en önemli göstergelerinden biridir.

Günümüzde sosyal medya, birkaç haftada onlarca kilo veren insanların hikâyeleriyle dolu. Ancak bu paylaşımların çoğunda sürecin nasıl gerçekleştiği, verilen kilonun ne kadarının yağ olduğu ve sonrasında kiloların korunup korunamadığı bilinmez. Bu nedenle kendi sürecinizi başkalarının sonuçlarıyla kıyaslamak motivasyonunuzu olumsuz etkileyebilir.

Öncelikle şunu bilmek gerekir: Her insanın metabolizması farklıdır. Yaş, cinsiyet, kas kütlesi, hormonal durum, uyku düzeni, stres seviyesi, kullanılan ilaçlar ve fiziksel aktivite düzeyi kilo verme hızını etkileyebilir. Bu nedenle iki kişinin aynı beslenme programıyla aynı sonucu alması beklenmez.

Yavaş kilo veriyorsanız ilk dikkat etmeniz gereken konu sabırsızlıkla daha sert diyetlere yönelmemektir. Birçok kişi kilo kaybı yavaşladığında öğün atlamaya, kaloriyi aşırı düşürmeye veya sosyal medyada gördüğü şok diyetleri uygulamaya başlar. Ancak bu yaklaşım çoğu zaman metabolizmayı daha da zorlar ve sürdürülebilir olmayan sonuçlara yol açar.

Kilo verme sürecinde önemli olan yalnızca tartıdaki değişim değildir. Bazen kişi haftalar boyunca beklediği kadar kilo veremediğini düşünür ancak kıyafetleri bol gelmeye başlamıştır. Bunun nedeni vücut kompozisyonundaki değişikliklerdir. Yağ kaybı yaşanırken kas kütlesi korunuyor veya artırılıyorsa tartı beklenen kadar değişmeyebilir. Ancak sağlık açısından asıl önemli olan da budur.

Yavaş kilo veren kişilerde sık yapılan hatalardan biri de sürekli tartıya çıkmaktır. Günlük kilo değişimleri çoğu zaman yağ kaybını değil; su tüketimini, hormonal değişimleri, bağırsak hareketlerini ve tuz tüketimini yansıtır. Bu nedenle her gün tartılmak gereksiz stres oluşturabilir. Haftalık veya belirli aralıklarla yapılan değerlendirmeler daha sağlıklı sonuçlar verir.

Beslenme planına sadık kalındığı halde kilo kaybı beklenenden yavaş ilerliyorsa uyku düzeni mutlaka gözden geçirilmelidir. Yetersiz uyku, açlık ve tokluk hormonlarını etkileyebilir. Ayrıca kişinin daha fazla atıştırmasına ve gün içerisinde daha az hareket etmesine neden olabilir.

Stres de kilo verme hızını etkileyen önemli faktörlerden biridir. Sürekli stres altında olmak kortizol hormonunun yükselmesine neden olabilir. Bu durum iştah kontrolünü zorlaştırabilir ve özellikle karın bölgesindeki yağlanmayı artırabilir. Bazen kişi beslenmesine dikkat ettiği halde stres yönetiminde zorlandığı için istediği sonuçları göremeyebilir.

Yavaş kilo veren bireylerin dikkat etmesi gereken bir diğer konu ise yeterli protein tüketimidir. Protein, hem tokluk hissini artırır hem de kas kütlesinin korunmasına yardımcı olur. Kas kaybı yaşanmadan verilen kiloların korunması çok daha kolaydır. Bu nedenle hızlı değil kaliteli kilo kaybı hedeflenmelidir.

Fiziksel aktivite de sürecin önemli parçalarından biridir. Ancak egzersiz yalnızca kalori yakmak için yapılmamalıdır. Düzenli hareket etmek, kas kütlesini korumak, metabolizmayı desteklemek ve genel sağlık durumunu iyileştirmek açısından büyük önem taşır. Bazen tartıdaki değişim yavaş ilerlese bile vücut şekli belirgin şekilde değişebilir.

Burada unutulmaması gereken çok önemli bir gerçek vardır: Hızlı verilen kiloların geri alınma ihtimali genellikle daha yüksektir. Çünkü hızlı kilo kaybı sağlayan yöntemlerin büyük bölümü uzun süre sürdürülemez. Oysa yavaş ilerleyen süreçlerde kişi yeni alışkanlıklar kazanır ve bu alışkanlıklar kalıcı hale gelir.

Bilimsel çalışmalar, haftada ortalama 0,5 ila 1 kilogram arasında gerçekleşen kilo kayıplarının hem sağlık açısından daha güvenli hem de uzun vadede daha kalıcı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle her hafta büyük değişimler beklemek yerine genel gidişata odaklanmak gerekir.

Eğer yavaş kilo veriyorsanız kendinize şu soruyu sorun: "Sadece kilo mu veriyorum, yoksa sağlıklı bir yaşam tarzı mı kazanıyorum?" Çünkü asıl başarı birkaç haftada verilen kilolar değil, yıllarca korunabilen sağlıklı alışkanlıklardır.

Unutmayın; kilo verme süreci bir sprint değil, maratondur. Yavaş ilerlemek başarısızlık değil, çoğu zaman kalıcılığın habercisidir. Önemli olan pes etmeden doğru yolda ilerlemeye devam etmektir.

Diyetisyen Yaşar Çetiner