Av. Ahmet Sedat Oktay

Yasa dışı bahis, kara para, suç örgütleri ve kiralık Ibanlar

Av. Ahmet Sedat Oktay'ın, "Yasa dışı bahis, kara para, suç örgütleri ve kiralık Ibanlar" adlı köşe yazısı...

YASA DIŞI BAHİS, KARA PARA, SUÇ ÖRGÜTLERİ VE KİRALIK IBANLAR

Kumar illeti, dijitalleşmeyle birlikte her eve, hatta her cebe girmiş; bu döngüde dolaşan para astronomik boyutlara ulaşmıştır. Yasa dışı bahis sitelerinin renkli ekranlarının arkasında ise paranın kim tarafından toplandığını, hangi hesaplardan geçirildiğini ve sonunda kimin zenginleştiğini gizleyen karanlık bir yapı bulunmaktadır. “Bu uygulamaları kim kuruyor? Paraları kim topluyor? Kullanılan banka hesaplarını kim yönetiyor?” sorularını peş peşe sorduğumuzda cevaplarına ulaşmak kolay değildir. Yargı makamları da bu ilişkileri ancak banka hareketlerini, iletişim kayıtlarını ve dijital izleri birlikte inceleyerek ortaya çıkarabilmektedir. “Sonuçta oynayanın cebinden çıkıyor. Kendi mali geleceğini riske atıyor; bizi neden ilgilendirsin?” diyenler olabilir. Oysa mesele, bir kişinin parasını kaybetmesinden ibaret değildir. Bu sistemin işlemesi için para toplayacak, aktaracak ve gerçek yöneticileri gizleyecek banka hesaplarına ihtiyaç vardır. Yasa dışı bahis organizasyonları, genellikle başkaları adına kayıtlı banka hesaplarını bu amaçla kullanmaktadır. Kiralanan veya ele geçirilen hesaplar üzerinden para kabul edilmekte, oyunculara yapılacak ödemeler de bu hesaplardan gönderilmektedir. Böylece bahis oynayan kişi, hayatında hiç görmediği, tanımadığı ve herhangi bir ticari ya da sözleşmesel ilişkisinin bulunmadığı kişilerle para trafiğine girmektedir. Bu nedenle riske attığı şey yalnızca parası değildir. Söz konusu hesap hareketleri soruşturma konusu olduğunda, bu ilişkilerin açıklanması da gerekecektir. *** Yasa dışı bahis oynamak, 7258 sayılı Kanun kapsamında idari para cezasını gerektiren bir kabahattir. Ancak aynı kanun; bahis oynatmayı, oynanmasına imkân sağlamayı ve bahisle bağlantılı para nakline aracılık etmeyi cezai sorumluluk doğuran fiiller olarak düzenlemektedir. Elbette yalnızca bahis oynayan kişiyle organizasyonu yöneten veya para aktarımına bilerek aracılık eden kişiyi aynı hukuki konumda değerlendiremeyiz. Bununla birlikte, “Telefondan bahis oynadım; karşılaşabileceğim tek yaptırım idari para cezasıdır” demek de doğru bir değerlendirme değildir. Yasa dışı bahis oynayan kişilerin bu kabahatleriyle Kara para aklamak gibi bir suçun yakınlarında dolaştığını bilmesi gerekir. Kara para aklama, Hukukumuzun kullandığı ifadeyle , “suçtan kaynaklanan malvarlığı değerleri”ne kötü bir şöhretle istikamet çizen bir suç tipidir. Türk Ceza Kanunu’nun 282. maddesi, belirli ağırlıktaki bir suçtan elde edilen değerlerin yurt dışına çıkarılmasını veya gayrimeşru kaynağını gizlemek yahut meşru görünmesini sağlamak amacıyla çeşitli işlemlere tabi tutulmasını düzenler. Her bahis ödemesi kendiliğinden kara para aklama suçu oluşturmaz. Yalnızca bahis oynama kabahati de tek başına aklama suçunun öncül suçu kabul edilemez. Ancak bu sitelerin yasadışı bahisin yanında dijital işlemlerle suçtan kaynaklı malvarlığı değerlerine de alan açmasının işten bile olmadığını bilmemiz gerekir. *** Sıradan vatandaşın banka hesabı, bu karanlık yapıda neden önem kazanır? Çünkü başkaları adına kullanılan hesaplar, paranın gerçek sahiplerini ve organizasyonun yöneticilerini görünmez kılmaya yarar. “Hesabını kullandır, komisyon kazan. Ben yaptım, hiçbir şey olmadı” teklifi, bu nedenle masum bir ek gelir yöntemi değildir. Bir müşteriden ödeme almak için IBAN bildirmekle, hesabını başkasının para toplama ve aktarma faaliyetinin hizmetine sunmak farklıdır. Belirleyici olan, hesabın hangi amaçla, kimin bilgisi ve kontrolü altında kullanıldığıdır. “Hesap benimdi ama işlem gören paralar benim değildi” demek de tek başına soruşturmayı sona erdirmez. Hesabı fiilen kim kullandı? Hesap sahibi transferlerin amacını biliyor muydu? Komisyon aldı mı? Para çekti mi? Talimatları kim verdi? Banka hareketleri, mesajlar ve dijital kayıtlar ne gösteriyor? Soruları cevap bulana kadar sorumluluk banka hesabı sahibinde olacaktır. Buna karşılık, hesabın bir kişinin adına kayıtlı olması da onun bütün suçları işlediğini kanıtlamaz. Hesabı izinsiz kullanılan kişiyle, bahis paralarının aktarılmasına bilerek katılan kişiyi ayırmak zorundayız. *** Örgütlü suç bakımından da aynı titizlik gerekir. Çok sayıda şüphelinin bulunması, tek başına suç örgütünün varlığı anlamına gelmez. En az üç kişinin yanı sıra hiyerarşik ilişki, devamlılık ve amaçlanan suçları işlemeye elverişli bir yapı aranır. Yalnızca para göndermek veya bir kişiyi tanımak, bu unsurların yerine geçmez. Böyle bir yapı ortaya konulduğunda ise soruşturma; hesapları temin edenlere, transferleri yönetenlere, karar vericilere ve suç gelirinden yararlananlara kadar uzanır. Güven ilişkisiyle veya küçük bir menfaat beklentisiyle hesabını kullandıran kişi de bu zincirin içinde soruşturmanın muhatabı olabilir. Burada bir başka ayrım daha önemlidir: Hesaplarda tespit edilen toplam işlem hacmiyle suçtan elde edilen kazanç aynı şey değildir. Aynı para, birden fazla hesap arasında defalarca dolaşmış olabilir. Örneğin aynı 100.000 liranın, her seferinde ayrı bir transfer olarak sayılan yüz işlemde aktarılması, toplam 10 milyon liralık işlem hacmi oluşturabilir. Bu rakam, tek başına 10 milyon liralık yeni para veya kazanç bulunduğunu göstermez. Hacim, gelir ve kişinin elde ettiği menfaat ayrı ayrı incelenmelidir. Ancak bu ayrım, hesap kullandırmanın doğurabileceği sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Küçük bir komisyon karşılığında başkasının yönettiği para trafiğine katılan kişi, yalnızca yasa dışı bahisle değil, hesabının kullanıldığı dolandırıcılık ve başka suçlarla da karşı karşıya kalabilir. Cezai sorumluluğu ise bilgisi, kastı ve somut katkısı üzerinden değerlendirilir. Yurttaşın kendisini koruyacağı temel sınır açıktır: Kaynağını, amacını ve kim tarafından yönetildiğini bilmediği para hareketlerine hesabını açmamak. Çünkü birkaç günlüğüne kiralanan bir hesap, sahibinin hayatında yıllarca kapanmayan bir dosya açabilir.

Av. Ahmet Sedat Oktay