Ruhittin Sönmez

AK Parti döneminde dış borçlar

Ruhittin Sönmez'in 'AK Parti döneminde dış borçlar' adlı köşe yazısı

Ruhittin Sönmez

AK PARTİ DÖNEMİNDE DIŞ BORÇLAR

Ege Cansen'in ifadesiyle, AKP 22 yıldır ülke ekonomisini "eşek ölür kalır semeri, insan ölür kalır eseri" ve "borç yiğidin kamçısıdır" anlayışıyla idare etmektedir.

AKP "İtibarda tasarruf olmaz" anlayışıyla verimsiz ve israfçı yatırımları sevmektedir. Siyasi destekçilerini "şikeli ihaleler yoluyla zengin etme" önceliği yatırımların maliyetinin çok yükselmesine yol açmaktadır.

"AKP'nin yatırımların fizibilitesi hesapları içinde 'finansman maliyeti' diye bir kalem yoktur. Daha doğrusu vardır ama bu bir sorun değildir. AKP'ye göre dış kaynak maliyetinin yüksek olması projeden vazgeçme sebebi olamaz. Dış borçların anaparası ve dönem faizleri, yeni alınacak dış borçlarla ödendiği sürece, 'fiilen ödenen faizler' AKP gözünde 'gider' değildir. Sorun yeni dış borç bulunamayınca kendini hissettirir."

"AKP'nin bu muhasebe anlayışı, Osmanlı'dan müdevver 'dış borç almadan kalkınamayız' inancındandoğar. Halkımızın, muhalefetin ve iş adamlarımızın ezici çoğunluğu da aynı görüştedir. Bu dış-borç-koliklik, TL'yi itibarsız para hale getirmiştir."

AKP 130 milyar dolar olarak devraldıkları dış borcu 443 milyar dolara çıkardı. (Bu rakamın içinde Kamu Özel İşbirliği kapsamında yapılan yani Yap- İşlet- Devret Projelerin borcu dâhil değildir.)

Yaklaşık 500 milyar dolarla neler yapılabileceğini anlamak için yapılanların toplam değerine bakmak kâfidir. AKP hükümetlerinin yatırımlara yani "yollar, köprüler, tüneller, hastaneler, havaalanlarının tamamı için) harcadıkları para 100 milyar dolar mertebesindedir.

Cansen'e göre, "Osmanlı 'haraç'la dönüyordu, Türkiye ekonomisi de 'borç'la dönüyor. Oysaki sanayileşmeyle dönmesi lazım. Sanayileşmenin de milli geliri artırmanın da tek yolu dünya pazarlarına açılmak!"

********************************

BORÇ ALARAK VAZİYETİ İDARE ETMEYE DEVAM

Türkiye ekonomisinin açıkladığımız bu sorunlarına ilaveten 2021 yılından 2023 Haziran'a kadar "Faiz sebep, enflasyon sonuçtur" tezi doğrultusunda sürdürülen akıl dışı (rasyonel olmayan) para politikaları krizi derinleştirdi. Halkın büyük çoğunluğu fakirleşti.

Ak Parti döneminde 100 yıllık Cumhuriyet geleneğinin yetiştirdiği insan gücü iyi kullanılamadı. Kamu yönetiminde liyakat yerine partizanlığın hâkim olması, eğitim sisteminin kalite yerine daha çok mezun vermeye odaklanması, üniversitelerin bilimsel bağımsızlığını kaybetmesi yüzünden nitelikli insan gücüoluşturulamamakta, nadiren yetişenler de Batı ülkelerine kaptırılmaktadır.

Ekonominin içinde bulunduğu sorunların çözümü için yine dışarıdan borç bulma, içeride vatandaşın harcamasını kısma öngörülmektedir.

Yeni ekonomi yönetiminin belirlediği Orta Vadeli Plan'da keşke, 1910 Osmanlı Bütçesinde belirlenen, "mevcut şartlarda borçlanmanın sürdürülmesi ancak ülkenin bağımsızlığını tehlikeye sokmadan her yıl azalan bir şekilde borçlanılması" ilkesi benimsenebilseydi.

Bu ilke benimsenseydi bile Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın uygulamayacağını tahmin etmek zor değil. Çünkü bu politika ile seçim kazanmak mümkün olmaz.

Halen Türkiye'nin 2022 3. Çeyrek itibariyle dış borç toplamı 443 Milyar dolar. Bunun 140 Milyar doları kısa vadeli borç. Ve 50 Milyar dolar cari açık veriyoruz.

AKP bu kök sebebe ineceğine dair bir mesaj vermişti ama bu görüşten tez döndü. Türkiye ekonomisini "cari açık" vermeyen (dış borç/yükümlülük stokunu azaltan) bir yapıya dönüştürme amacı doğru idi.

********************************

AKP İÇİN SEÇİM KAZANMAK HEP ÖNCELİKLİ OLDU

Mayıs 2023 seçimlerinden önce telaffuz edilen bütün doğruların tersi yapıldı.

Seçimden sonra da sadece dış borç bulmaya öncelik verildi.

Fakat Düyun-u Umumiye döneminde bile yüzde 4-5 faizle borç bulunabilirken, son yıllarda AKP hükümeti bunun iki katı faizlerle bile borç bulmakta zorlanıyor. Zaman zaman petrol zengini Körfez ülkelerinden "swap" denilen ödünç dövizle Merkez Bankası stoklarını gösteren rakamlarda makyajlama yapmaya çalışıyor.

Hukuk ve insan hakları alanında geri gitmemize yol açan yasalar çıkaran, uygulamalar yapan, Anayasa Mahkemesi'ne savaş açmış AKP+MHP ittifakına Batı güven duymuyor.

Finans çevreleri "kara para aklama, yayılma ve terörizmin finansmanına karşı yeterli güvenceye sahip olmayan ülkelerin ilan edildiği küresel gri listede" yer alan Türkiye'ye bırakın doğrudan yatırım yapmayı, borç vermekte bile isteksiz.

Görülüyor ki AKP yöneticileri son Osmanlı padişahlarının yaptıklarını yapmaya devam ediyor.

Hegel diyor ki, "Tecrübe ve tarih öğretir ki, insanlar ve devletler asla tarihten ders almazlar."

Oysaki Mehmet Akif Ersoy "Tarihi tekerrür diye tarif ediyorlar. Hiç ibret alınsaydı tekerrür mü ederdi?" diye uyarıyordu.

İbret alınmadığı için tarih sık sık tekrar ediyor. Bunun için Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu'nun "TARİH GELECEKTİR" sözü çok doğru.

SONUÇ:

"Türk lirasının değer kaybı, enflasyonun artması gibi geçmişte ve bugün yaşadığımız vakaların hepsinin kök sebebi aynıdır. Türk ekonomisi dış borçkoliktir. Dış borcu bulamadığı zaman krize girer." (Ege Cansen)

Türkiye dış borçsuz yapabilir, yapmalıdır da. Ekonomimizi cari açık veren değil, cari fazla veren bir hale getirmeden krizsiz, sarsıntısız, kitleleri sarsıcı dönemler yaşamadan kalkınmak mümkün olmaz.

Sıcak para (dış borç) almak yerine daha çok doğrudan yabancı sermaye girişi için de cari fazla veren bir ülke haline gelmek gerekir. Çünkü bakın "en çok doğrudan yatırım alan ülkeler, (Çin, Almanya, Japonya, Hollanda gibi) cari fazla veren veya cari açık vermekle birlikte ABD ve İngiltere gibi parası döviz olan ülkelerdir."

Ancak dış borçsuz bir ülke haline gelmek on yıllar süren istikrarlı bir politika gerektirir. Başlangıçta ağrı ve acılara yol açacak böyle bir ameliyat hastanın (seçmenlerin) hoşuna gitmez. Ancak şifa bulmak "pansuman tedbirlerle" mümkün olmayacaktır.

"Siyasetçi gelecek seçimi, devlet adamı gelecek kuşağı düşünür." (James F.Clarke).

Demek ki bizim, seçim kazanmayı bilen değil, gelecek nesilleri düşünen gerçek devlet adamlarına ihtiyacımız var.

 

Ruhittin Sönmez

16 Kasım 2023

Bu içerik size ne hissettirdi?

  • 0
    SEVDİM
  • 0
    ÜZÜLDÜM
  • 0
    KIZDIM
  • 0
    ŞAŞIRDIM
  • 0
    BEĞENDİM
  • 0
    BEĞENMEDİM
  • 0
    GÜLDÜM
  • 0
    ALKIŞ

Yorumlar (0)

Bu içerik ile ilgili henüz yorum yazılmamış

Ruhittin Sönmez Diğer Yazıları

19
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)" adlı köşe yazısı. Devamı

16
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)" adlı köşe yazısı. Devamı

09
KASIM

2026

Bir eski bakanın hikayesi

Ruhittin Sönmez'in “Bir eski bakanın hikayesi" adlı köşe yazısı. Devamı

05
KASIM

2026

Organize suç yapılanması tespit edildiyse...

Ruhittin Sönmez'in “Organize suç yapılanması tespit edildiyse..." adlı köşe yazısı. Devamı

02
KASIM

2026

Neyi niçin nasıl yazıyorum?

Ruhittin Sönmez'in “Neyi niçin nasıl yazıyorum?" adlı köşe yazısı. Devamı

30
EKİM

2026

Yetkisi çok ama sorumlu değil

Ruhittin Sönmez'in “Yetkisi çok ama sorumlu değil " adlı köşe yazısı. Devamı

26
EKİM

2026

Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi

Ruhittin Sönmez'in “Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi" adlı köşe yazısı. Devamı

22
EKİM

2026

Çürüyen dokular

Ruhittin Sönmez'in “Çürüyen dokular" adlı köşe yazısı. Devamı

19
EKİM

2026

Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı

Ruhittin Sönmez'in “Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı" adlı köşe yazısı. Devamı

12
EKİM

2026

Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu

Ruhittin Sönmez'in “Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu" adlı köşe yazısı. Devamı

İlgili Haberler

Milletvekili Korkmaz’dan Uluslararası mesai! Burdur’un su sorununu COP31’de gündeme taşıdı
Bölgesel

Milletvekili Korkmaz’dan Uluslararası mesai! Burdur’un su sorununu COP31’de gündeme taşıdı

AK Parti Burdur Milletvekili Prof. Dr. Adem Korkmaz, Kenya’nın başkenti Nairobi’de düzenlenen Küresel Parlamenterler Zirvesi ile Antalya’daki COP31 İklim Konferansı’na katıldı. Küresel gıda güvenliği, iklim değişikliği ve sürdürülebilir tarım konularına dikkat çeken Korkmaz, Burdur ve Göller Yöresi’nin kuraklık ve su sorunlarını da uluslararası platformda gündeme taşıdı.

Antalya siyasetinde dikkat çeken gelişme! Üç Belediye Başkanı AK Parti'ye geçti
Bölgesel

Antalya siyasetinde dikkat çeken gelişme! Üç Belediye Başkanı AK Parti'ye geçti

Antalya'da siyasi gündemi hareketlendiren bir gelişme yaşandı. Korkuteli Belediye Başkanı Saniye Caran, Antalya Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Büşra Özdemir ve Demre Belediye Başkanı Fahri Duran'ın AK Parti'ye katıldığı ve parti rozetlerinin takıldığı belirtildi.

Korkuteli Belediye Başkanı Saniye Caran AK Parti’ye katılıyor! Rozetini Erdoğan takacak
Bölgesel

Korkuteli Belediye Başkanı Saniye Caran AK Parti’ye katılıyor! Rozetini Erdoğan takacak

Antalya’nın Korkuteli ilçesinde siyasi gündemi hareketlendiren gelişme yaşandı. CHP’den istifa ederek bağımsız olarak görevini sürdüren Korkuteli Belediye Başkanı Saniye Caran’ın AK Parti’ye katılacağı öne sürüldü. Caran’ın 19 Kasım Perşembe günü Ankara’da düzenlenecek toplantıda parti rozetini takması bekleniyor.

Erdoğan’dan Emeklilere Yılbaşından Önce İyileştirme Müjdesi: 17 Milyonu Aşkın Emekliyi Kapsayacak
Siyaset

Erdoğan’dan Emeklilere Yılbaşından Önce İyileştirme Müjdesi: 17 Milyonu Aşkın Emekliyi Kapsayacak

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AK Parti Grup Toplantısı’nda emeklilere yönelik yeni düzenlemenin yılbaşından önce hayata geçirileceğini açıkladı. Fon tasfiyesine ilişkin son verileri de paylaşan Erdoğan, 371 bin 21 yatırımcının ana parasını aldığını, toplam ödemelerin ise 161 milyar liraya ulaştığını bildirdi.

Ümit Özlale’den Çiğdem Karaaslan’a 3 Kritik Soru: “Açık Yanıt Bekliyoruz”
Siyaset

Ümit Özlale’den Çiğdem Karaaslan’a 3 Kritik Soru: “Açık Yanıt Bekliyoruz”

YENİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale, AK Parti Samsun Milletvekili Çiğdem Karaaslan’ın ailesine yönelik fon soruşturması kapsamında gündeme getirdiği iddiaları reddederek kendisini “itibar suikastı” yapmakla suçlamasına yanıt verdi.

Burdur Milletvekili Adem Korkmaz, BM Zirvesinde Türkiye’yi temsil ediyor
Bölgesel

Burdur Milletvekili Adem Korkmaz, BM Zirvesinde Türkiye’yi temsil ediyor

AK Parti Burdur Milletvekili Prof. Dr. Adem Korkmaz, Kenya’nın başkenti Nairobi’de düzenlenen Açlık ve Yetersiz Beslenmeyle Mücadele 3. Küresel Parlamenterler Zirvesi’ne katıldı. Korkmaz, Türkiye’yi temsil ettiği zirvede küresel gıda güvenliği ve sürdürülebilir tarım politikalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.