Ruhittin Sönmez

Resmi dil ve Kamerun iç savaşı

Ruhittin Sönmez'in 'Resmi dil ve Kamerun iç savaşı' adlı köşe yazısı

Ruhittin Sönmez

RESMİ DİL VE KAMERUN İÇ SAVAŞI

Nokta TV'de yapıp sunduğum Geniş Açı programının bu haftaki konuğu Yeniden Aydınlanma Derneği Genel Başkanı Halil Konuşkan'dı. Halil Konuşkan Dünyadaki iç savaşları araştırmış, onlarca iç savaştan ders alabileceğimiz belli özellikleri çıkarmış. Sohbetimiz böyle günlük siyasi çekişmelerin dışında ama ülkemizi de yakından ilgilendiren bir konuda olunca programa ilgi iyi oldu.

Halil Konuşkan'ın bir TV programı içerisinde anlatabildiği örnek iç savaşlardan biri bana çok ilginç geldi.

****

KAMERUN İÇ SAVAŞI

Bir Afrika ülkesi olan Kamerun eski bir Alman sömürgesi idi. Birinci Dünya Savaşı'nda Almanların yenilgisi üzerine ülke, 1916'da Birleşmiş Milletler (BM) tarafından İngiltere ve Fransa yönetimine bırakıldı.

Kamerun, Ocak 1960'ta Fransız ve İngiliz mandasından kurtularak bağımsızlığını ilan etti.

Osmanlı Devleti hükümdarlığı altında yüzlerce yıl kalan ülkelerde bile yerli diller yaşamaktadır. Fakat İngiliz ve Fransızların kültür emperyalizmi politikaları çok etkin oldu. Sadece 44 sene içinde (1916- 1960), İngiltere'nin payına düşen bölgelerde İngilizce ve Anglo-Sakson kültürü egemen olurken, Fransa'nın payına düşen bölgelerde Fransızca ve Fransız kültürü egemen oldu.

Ülke genelinde iki resmi dil (Fransızca ve İngilizce) sömürge dönemlerinden miras olarak kaldı. Bu resmi dillerden Fransızca on bölgeden sekizini kapsayacak şekilde nüfusun %80'i için resmi dil konumundayken, İngilizce sadece Kuzeybatı ve Güneybatı bölgelerinde resmi dil olmak üzere nüfusun %20'sine hitap etmekte.

Merkezi yönetim tüm ülkede resmi dili Fransızca olarak tutmak isterken, Nijerya sınırındaki Güneybatı Eyaletindeki İngilizce konuşanlar (Anglofon) kendi bölgelerinde resmi dilin İngilizce olmasını istiyorlar.

250'den fazla etnik yapının bulunduğu ve hiçbir yapının çoğunluğa sahip olmadığı ülkede yaklaşık 240 yerel dil ve lehçe kullanılıyor.

Ancak dikkat edilirse her iki taraf da atalarının konuştuğu dili değil, sömürgeci ülkelerin kendilerini erittiği kültür potasının dilini savunuyorlar.

2016'da talepleri kabul edilmeyen Güneybatı Eyaleti'nde başlayan protestoların kanlı bir hal alarak sürmesiyle Eylül 2017'de "Anglofon Savaşı" da denilen Kamerun İç Savaşı başladı.

2017 yılında ülkenin güneybatısındaki 2 eyalette "Ambazonya Cumhuriyeti" ilan edildi. Bir örgüt kuruldu ve bazı bölgeleri ele geçirmeye başladılar.

Güney Kamerun bölgelerinde Kamerun hükûmet güçleri ile Ambazonyalı ayrılıkçı milisleri arasında silahlı çatışmalar halen devam ediyor.

2022 verilerine göre, "Frankofon- Anglofon krizinde" ordu ile ayrılıkçılar arasındaki çatışmalarda en az 3 bin kişi öldü, 679 bin kişi yerinden oldu, 40 bin kişi ise komşu ülkelere sığınmak zorunda kaldı.

*****************************

ABD'DE ETNİK YAPILAR VE KONUŞULAN DİLLER

Etnik, kültürel ve inanç açısından dünyanın en karışık ülkelerinden biri Amerika Birleşik Devletleri'dir.

ABD'de İspanyolca konuşan nüfus 41 milyon kişiden fazladır ve ABD nüfusunun %13'ünü oluşturmaktadır.İspanyolca, Amerika Birleşik Devletleri okullarında en çok okutulan yabancı dildir.

ABD'de kökenlerini "German" (Alman/Cermen) olarak belirten 45 milyondan fazla insan var. Bunlardan yaklaşık 1,4 milyonu için Almanca anadil.

Ayrıca ABD'de 3 milyon Çince, 2 milyon Fransızca, 1,5 milyon Vietnamca, 1 milyondan fazla Arapça konuşan var.

ABD nüfusunun beşte biri (%21,6) evinde İngilizce'den başka bir dil konuşmaktadır. Ancak ortak konuşma, yazışma ve anlaşma dili hâkim dil olan İngilizcedir.

Bütün bu karmaşık yapıya rağmen ülkenin herhangi bir bölgesinde "bizim evimizde konuştuğumuz dil (İspanyolca, Almanca, Fransızca, Vietnamca vd) resmi dil olsun" talebi yok.

*****************************

DİL, MİLLET OLMANIN TEMEL UNSURUDUR

Osmanlı Devleti, hâkim dilin Türkçe olduğu, farklı milli kimliklerin yaşadığı bir dünya devleti idi.

Anadolu'da ortak dil Türkçe idi ancak Rumca, Ermenice, Lazca ve Kürtçe de konuşulmaktaydı. Balkan Yarımadası'nda çoğunlukla Slav dilleri, Yunanca ve Arnavutça konuşuluyordu. Türkçe ile Rumence azınlıklar tarafından konuşulmaktaydı. Suriye, Irak, Arabistan, Mısır ve Kuzey Afrika'da ise halkın çoğu Arapça konuşurken elit tabaka Türkçe konuşmaktaydı.

Osmanlı Devleti emperyalist devletler tarafından parçalandı. Osmanlı Devleti'nin dün fiilen hükmettiği topraklar üzerinde bugün toplam 45 ayrı devlet var.

Ayrılan devletlerin çoğu var olan, bir kısmı yaratılan "milli kimlikler" üzerinden inşa edildi. Türkiye Cumhuriyeti de bir "milli devlet" olarak kuruldu.

Cumhuriyeti kuranlar şu tespitleri yaptılar: Milli birliğin oluşmasında dil birliği çok önemli bir etkendir. Bir milletin ayırt edici özelliklerinden olan inanç, gelenek ve tüm kültürel değerlerin oluşması ve aktarılmasında dil vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Ortak dil toplumu benzer duygu ve fikirler çevresinde toplar. "Ülke içinde farklı dillerin resmi dile alternatif haline gelmesi milli birliği tehdit eder. Hâkim dilin resmi dil haline gelmiş olması vatandaşlık kavramını da güçlendirir."

Ayrıca Türkçenin tek resmi dil olması aynı dilin farklı lehçelerini konuşan bütün Türk topluluklarında ortak anlaşmayı, ticari, siyasi ve kültürel işbirliğini artıracaktır.

Bu sebeplerle Türkiye'de evlerinde Kürtçe, Arapça, Ermenice, Fransızca veya İngilizce kullananların olması doğaldır. Bunların birer kültürel değerler olarak yaşatılması, bu dilleri öğrenmek isteyenler için "yabancı dil" eğitimlerinin verilmesi doğrudur. Ancak Türkçe dışında bir resmi dil istemek milli birlik açısından kabul edilemez.

14.12.2023

Ruhittin Sönmez

Bu içerik size ne hissettirdi?

  • 1
    SEVDİM
  • 1
    ÜZÜLDÜM
  • 1
    BEĞENDİM
  • 1
    ALKIŞ
  • 0
    KIZDIM
  • 0
    ŞAŞIRDIM
  • 0
    BEĞENMEDİM
  • 0
    GÜLDÜM

Yorumlar (0)

Bu içerik ile ilgili henüz yorum yazılmamış

Ruhittin Sönmez Diğer Yazıları

19
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)" adlı köşe yazısı. Devamı

16
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)" adlı köşe yazısı. Devamı

09
KASIM

2026

Bir eski bakanın hikayesi

Ruhittin Sönmez'in “Bir eski bakanın hikayesi" adlı köşe yazısı. Devamı

05
KASIM

2026

Organize suç yapılanması tespit edildiyse...

Ruhittin Sönmez'in “Organize suç yapılanması tespit edildiyse..." adlı köşe yazısı. Devamı

02
KASIM

2026

Neyi niçin nasıl yazıyorum?

Ruhittin Sönmez'in “Neyi niçin nasıl yazıyorum?" adlı köşe yazısı. Devamı

30
EKİM

2026

Yetkisi çok ama sorumlu değil

Ruhittin Sönmez'in “Yetkisi çok ama sorumlu değil " adlı köşe yazısı. Devamı

26
EKİM

2026

Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi

Ruhittin Sönmez'in “Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi" adlı köşe yazısı. Devamı

22
EKİM

2026

Çürüyen dokular

Ruhittin Sönmez'in “Çürüyen dokular" adlı köşe yazısı. Devamı

19
EKİM

2026

Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı

Ruhittin Sönmez'in “Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı" adlı köşe yazısı. Devamı

12
EKİM

2026

Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu

Ruhittin Sönmez'in “Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu" adlı köşe yazısı. Devamı

İlgili Haberler

Isparta-Antalya yolunda kaza! 1’i Ağır 2 kişi yaralandı
3. Sayfa

Isparta-Antalya yolunda kaza! 1’i Ağır 2 kişi yaralandı

Burdur'un Ağlasun ilçesinde tır ile otomobilin çarpışması sonucu meydana gelen trafik kazasında 1'i ağır 2 kişi yaralandı.

Ankara Çankaya’nın Görme Engelli Futbol Takımından Namağlup Şampiyonluk
Yerel Yönetim

Ankara Çankaya’nın Görme Engelli Futbol Takımından Namağlup Şampiyonluk

Ankara Çankaya Belediyesi Görme Engelliler Spor Kulübü, 2026 sezonunu yenilgi almadan tamamlayarak Türkiye şampiyonu oldu.

Ankara Çankaya’da Vergi Ödemeleri İçin Son Tarih 30 Kasım
Yerel Yönetim

Ankara Çankaya’da Vergi Ödemeleri İçin Son Tarih 30 Kasım

Ankara Çankaya Belediyesi, 2026 yılı emlak ve çevre temizlik vergisi ikinci taksit ödemelerinde sürenin 30 Kasım’da dolacağını duyurdu.

Ankara Çankaya Belediyesi COP31’de İklim Mücadelesini Anlatacak
Yerel Yönetim

Ankara Çankaya Belediyesi COP31’de İklim Mücadelesini Anlatacak

Ankara Çankaya Belediyesi, COP31 kapsamında iklim değişikliğiyle mücadele, kentsel dirençlilik ve sürdürülebilir kent politikalarına yönelik çalışmalarını uluslararası katılımcılarla paylaşacak.

29. Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali Başlıyor: 10 Gün Boyunca Sahne Sanatları Başkentte Buluşacak
Yerel Yönetim

29. Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali Başlıyor: 10 Gün Boyunca Sahne Sanatları Başkentte Buluşacak

Ankara “Yaşanılabilir Bir Dünya İçin Sanat” temasıyla düzenlenen 29. Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali, 20-30 Kasım tarihleri arasında tiyatroseverleri ağırlayacak.

Ankara Harf Devrimi’nin 98. Yılı Çankaya’da Emin Özdemir Anısına Kutlandı
Yerel Yönetim

Ankara Harf Devrimi’nin 98. Yılı Çankaya’da Emin Özdemir Anısına Kutlandı

Ankara Harf Devrimi’nin 98. yılı kapsamında Dil Derneği tarafından düzenlenen Emin Özdemir anma ve ödül töreninde, gazeteciler Mustafa Mert Bildircin ve Sefa Uyar ödüle layık görüldü.