Ruhittin Sönmez

Binaları yenilesek çare olacak mı?

Ruhittin Sönmez'in 'Binaları yenilesek çare olacak mı?' adlı köşe yazısı

Ruhittin Sönmez

Depremde yeni binalar da yıkıldı. Bu binalarla birlikte "1999 depremi öncesi yapılmış binalar riskli, yeni yönetmeliğin geçerli olduğu dönemde yapılanlar sağlam" tezi de yerle bir oldu.

Adıyaman'dan bir enkazın başından konuşan gazeteci Murat Ağırel bu enkazın, 5 yıl önce kentsel dönüşüm kapsamındayapılmış bir binaya ait olduğunu anlattı.

Yani buradaki mülk sahipleri "depreme dayanıklı olsun" diye var olan binalarını yıktırıp, "yeni yönetmeliğe göre" yapıldığı zannıyla bir müteahhite yenisini yaptırmışlar. Ama canlarının, sevdiklerinin, mallarının enkaz altında kalmasına engel olamamışlar.

Elbette yeni binalar daha sağlam ve bunlarda yıkılma oranı çok düşük. Yönetmeliğimiz de neredeyse mükemmel. Ama uygulamada görülen bu kötü örneklerin yaptığı güven tahribatı çok büyük.

****

Kendisine mikrofon uzatılan her uzman "şimdi depremden ders çıkarmak zamanı" diye konuşuyor.

Hadi ders çıkaralım, oturduğumuz binaların testlerini yaptıralım ve "depreme dayanmaz" raporu verilirse de yıktırıp yenisini yaptıralım.

Bunları yaptırmak kolay mı? Değil. Ucuz mu? O da değil.

Böyle bir ders çıkarmanın vatandaşa maliyeti neler bir bakalım.

***************************

YENİLEMENİN VATANDAŞA MALİYETİ

Binaların depreme dayanıklı olup olmadığının ölçülmesi devletin görevi olmalı. İster Şehircilik Bakanlığı ister Belediyeler, devletin bir biriminin bu tespitleri yapması lazımdı.

Diyelim ki muhtemel İstanbul depreminin etkileyeceği illerden birinde oturuyorsunuz. Şu anda İstanbul'da yaşayan milyonlarca insan gibi binanızın depreme direncini merak ediyorsunuz. Devlet de şimdiye kadar böyle bir ölçüm yapmamış.

"Eh ne yapalım, candan daha kıymetli bir şey var mı?" dediniz. Bir yetkili mühendislik firmasıyla anlaştınız, parasını verdiniz ve yapılan inceleme sonucu binanıza çürük raporu verildi.

Mevzuata göre, vatandaşa riskli yapının belirlenmesinden sonra 60+30 günlük bir süre tanınıyor. 90 gün içerisinde yapının tahliyesi ve yıkımına ilişkin bir süreç işliyor.

Yani o binada oturmanız artık mümkün olmuyor. Bu yüzden vatandaşlar bu işlem için Belediyeye ve yetkili mühendislik firmalarına başvuruda bulunmuyor.

Bu sebeple İstanbul Büyükşehir Belediyesi "hızlı bina taraması yöntemi" ile talep edilen binalarda tespit yapmaya çalışıyor. Bu yöntemle sorunlu olduğu belirlenen binalar direkt riskli yapı olarak kodlanmadığından binanın boşaltılması zorunlu değil. Çünkü sadece bir ön değerlendirme sayılıyor.

Diyelim ki, tam değerlendirme yapıldı, binanız "riskli yapı olarak kodlandı" ve yenilemeye karar verildi. Binanın yıkılması halinde, imar durumuna göre, her yerde aynı yükseklik ve büyüklükte bina yapma imkânı verilmiyor. Yeni binanın dairelerinin sayısı ve metrekaresi düşük olabiliyor.

Hadi farz edelim, aynı büyüklükte ve aynı sayıda daire yapılabiliyor olsun. 100 metrekarelik bir daire için yaklaşık (müteahhite maliyeti + kârı + beklenmeyen giderler toplamı olarak) ortalama 2 milyon TL ödenmesi gerekiyor. Daire büyüdükçe maliyet aynı oranda artıyor.

Üstelik inşaat süresince başka bir binada kiralık daire bulmanız ve en ucuzu 10-20 bin TL mertebesinde aylık kira bedeli de ödemeniz gerekiyor. İnşaat süresi boyunca yani en iyimser tahminle 1,5 - 2 yıl kira ödeyeceksiniz demek. Bu durumda devlet kira yardımı yapıyor ama çok yetersiz miktarda (aylık 1.150 TL, İstanbul'da 1.500 TL).

Yıkılacak binalardaki kiracıların da işi zor. Yeni daire arayacaklar ve bulurlarsa muhtemelen mevcut kiralarının çok çok üstünde kira ödemek zorunda kalacaklar.

Konut yenilemesi için gerekli meblağları ödeyebilecek mülk sahiplerinin oranı sizce ne kadardır?

Banka kredileri devreye sokulabilir. Fakat bu meblağda krediyi bankalar herkese vermez. Ocak ayında başlatılan "Yeni Evim Kampanyası"nın şartlarında kredi sağlanırsa, 10 yıl vadeli 2 milyon TL kredi alabilenlerin ödemeleri gereken taksitleri aylık 25 bin TL, 4 milyon TL kredi için 50 bin TL civarında olacaktır. Bu taksitleri ödeyebilecek olanların oranı sizce ne kadardır?

***************************

GÜVEN NASIL VERİLECEK?

Kentsel dönüşümle yenilenmesi ve güçlendirilmesi gereken binaların sayısı çok yüksek. Bakan Murat Kurum'a göre, "Türkiye'de 6,7 milyon bina riskli statüsünde. İstanbul'da 5,9 milyon konut var. Bunun 1,5 milyonu riskli, 300 bini acilen dönüşmesi gereken yapılar."

"İstanbul'da 7,5 büyüklüğünde bir depremde hafif, orta ve yüksek hasar alabilecek bina sayısının 500 bine ulaşacağı öngörülüyor."

Siz, bu riskli yapılardan birinde oturmak istemediğiniz için, yukarıda yazdığım bütün bu zorlukları aştınız diyelim. Bir müteahhitle anlaştınız ve şansınız yaver gitti, süresinde evinizi teslim aldınız.

Peki, artık deprem olduğunda evinizin yıkılmayacağından emin olabilecek misiniz?

İşte K. Maraş merkezli depremlerde yeni yapılan ve kentsel dönüşümle yenilenen binaların yıkılması bu güven duygusunu da yıktı.

****

O halde öncelikle devletin kentsel dönüşüm kararı verilen yerlerde yapılacak yeni binalarda yönetmelik kurallarının harfiyen uygulanmasını sağlayacak sağlam bir denetim mekanizması kurması lazım.

Ayrıca yönetmeliği ihlal eden müteahhitlere çok ağır yaptırımlar uygulamasını sağlayacak yasal düzenlemeler gerekiyor.

Alınacak bu gibi önlemlerle devletin deprem dirençli şehirler oluşturması ve vatandaşlarımıza oturduğu binanın depreme dayanıklı olduğu güvenini verebilmesi gerekiyor.

Bunun için ne kadar zamanımız var bilmiyoruz. Ama hiç vakit geçirmeden başlamak gerekiyor.

Kaynak var mı? Siyasi tercihe bağlı.

İBB'nin hazırladığı rapora göre "İstanbul'da son 20 yılda tamamlanan ve yapımı devam eden büyük ölçekli inşaat projelerinden ve imara açılan alanlarda üretilen inşaat alanlarından elde edilen 1,4 trilyon lira maddi kazançla (üretilen rant ile) İstanbul'daki orta ve üzeri riskli yapıların tamamı dört kere dönüştürülebilirdi."

Siyasetin tercihi rantı, müteahhite aktarmak değil, kamu yararına kullanmak olursa kaynak bulunur.

Ruhittin Sönmez

20 Şubat 2023

Bu içerik size ne hissettirdi?

  • 0
    SEVDİM
  • 0
    ÜZÜLDÜM
  • 0
    KIZDIM
  • 0
    ŞAŞIRDIM
  • 0
    BEĞENDİM
  • 0
    BEĞENMEDİM
  • 0
    GÜLDÜM
  • 0
    ALKIŞ

Yorumlar (0)

Bu içerik ile ilgili henüz yorum yazılmamış

Ruhittin Sönmez Diğer Yazıları

19
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkileri (2)" adlı köşe yazısı. Devamı

16
KASIM

2026

Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)

Ruhittin Sönmez'in “Cumhuriyet döneminde cemaat tarikat siyaset ilişkiler (1)" adlı köşe yazısı. Devamı

09
KASIM

2026

Bir eski bakanın hikayesi

Ruhittin Sönmez'in “Bir eski bakanın hikayesi" adlı köşe yazısı. Devamı

05
KASIM

2026

Organize suç yapılanması tespit edildiyse...

Ruhittin Sönmez'in “Organize suç yapılanması tespit edildiyse..." adlı köşe yazısı. Devamı

02
KASIM

2026

Neyi niçin nasıl yazıyorum?

Ruhittin Sönmez'in “Neyi niçin nasıl yazıyorum?" adlı köşe yazısı. Devamı

30
EKİM

2026

Yetkisi çok ama sorumlu değil

Ruhittin Sönmez'in “Yetkisi çok ama sorumlu değil " adlı köşe yazısı. Devamı

26
EKİM

2026

Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi

Ruhittin Sönmez'in “Fon dolandırıcılığı bireysel mi organize suç örgütü işi mi" adlı köşe yazısı. Devamı

22
EKİM

2026

Çürüyen dokular

Ruhittin Sönmez'in “Çürüyen dokular" adlı köşe yazısı. Devamı

19
EKİM

2026

Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı

Ruhittin Sönmez'in “Halkı yanıltıcı bilgiyi yayma hakkı" adlı köşe yazısı. Devamı

12
EKİM

2026

Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu

Ruhittin Sönmez'in “Hiçbir şey yasadışı değildi, çünkü artık yasa diye bir şey yoktu" adlı köşe yazısı. Devamı

İlgili Haberler

Burdur’da 5,9 büyüklüğünde deprem senaryosu! 471 Personel sahaya indi
Bölgesel

Burdur’da 5,9 büyüklüğünde deprem senaryosu! 471 Personel sahaya indi

Burdur’da Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında 23 yerel afet çalışma grubunun katılımıyla geniş çaplı deprem tatbikatı gerçekleştirildi. 5,9 büyüklüğündeki deprem senaryosuna göre düzenlenen tatbikatta 471 personel ve 102 araç görev aldı.

Adana Kozan’da 4,6 Büyüklüğünde Deprem: Sarsıntı Çevre İllerde de Hissedildi
Yaşam

Adana Kozan’da 4,6 Büyüklüğünde Deprem: Sarsıntı Çevre İllerde de Hissedildi

Adana’nın Kozan ilçesinde meydana gelen 4,6 büyüklüğündeki deprem, çevre illerde de hissedildi. AFAD tarafından paylaşılan ilk bilgilere göre, saat 15.28’de kaydedilen sarsıntının derinliği 15,35 kilometre olarak ölçüldü.

Burdur ve Isparta’da Gece Yarısı Deprem Tedirginliği! Dinar’da 4,1 Büyüklüğünde Sarsıntı
Bölgesel

Burdur ve Isparta’da Gece Yarısı Deprem Tedirginliği! Dinar’da 4,1 Büyüklüğünde Sarsıntı

Afyonkarahisar’ın Dinar ilçesinde saat 03.23’te meydana gelen 4,1 büyüklüğündeki deprem Isparta ve Burdur’da da hissedildi. Yerin 7,02 kilometre derinliğinde yaşanan sarsıntı kısa süreli tedirginliğe neden oldu.

İzmir’de Deprem Tatbikatı Nefes Kesti! Havadan ve Karadan Kurtarma Yapıldı
3. Sayfa

İzmir’de Deprem Tatbikatı Nefes Kesti! Havadan ve Karadan Kurtarma Yapıldı

İZMİR'de, 6 yıl önce meydana gelen depremin yıl dönümünde deprem tatbikatı düzenlendi.

Adana Ve Osmaniye’de Peş Peşe Depremler: 3 Sarsıntı Kısa Aralıklarla Meydana Geldi
3. Sayfa

Adana Ve Osmaniye’de Peş Peşe Depremler: 3 Sarsıntı Kısa Aralıklarla Meydana Geldi

Adana’nın Saimbeyli ilçesinde kısa aralıklarla 4,8 ve 4,9 büyüklüğünde iki deprem meydana geldi. Bu sarsıntıların ardından Osmaniye’nin Sumbas ilçesinde 5,2 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi.

Şanlıurfa’daki 5.4’lük deprem Gaziantep’te yoğun hissedildi
3. Sayfa

Şanlıurfa’daki 5.4’lük deprem Gaziantep’te yoğun hissedildi

Şanlıurfa’nın Karaköprü ilçesinde meydana gelen 5.4 büyüklüğündeki deprem Gaziantep’te de hissedildi. Deprem anında tedirgin olanlar, iş merkezlerinden dışarı çıkıp güvenli bölgeye geçti. O anlar, güvenlik kameralarına yansıdı.